این صفحه یاد ۲۵۰ نفری را نگه میدارد که با اتهامهای امنیتی و سیاسی، یعنی محاربه، بغی، افساد فیالارض یا جاسوسی، اعدام شدند. نخستین اعدام این فهرست در ۲۱ فروردین ۱۳۸۸ ثبت شده و آخرین آن در ۲۲ مهر ۱۴۰۵. این عنوانها اتهامهایی است که مقامها یا منابع نام بردهاند، نه داوری ما دربارهی کارهای این انسانها. بسیاری از کسانی که در اینجا آمدهاند تا آخرین روز اتهام را رد کردند، از شکنجه و اعتراف اجباری گفتند و از داشتن وکیل انتخابی محروم ماندند.
روزها و سالهای سنگین
یک روز در این فهرست از همه سنگینتر است: ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ با ۲۳ نام. سال ۱۴۰۵ با ۴۷ نام پرشمارترین سال این فهرست است؛ پس از آن ۱۳۹۲ با ۲۶ نام، ۱۳۹۵ با ۲۵ نام، ۱۳۸۹ با ۲۴ نام و ۱۳۸۸ با ۲۲ نام میآیند. روزهای ۲۳ تیر ۱۳۸۸ با ۱۰ نام، و ۲۹ آذر ۱۳۸۹، ۴ آبان ۱۳۹۲ و ۱۶ تیر ۱۳۹۷ هر کدام با ۸ نام نیز روزهاییاند که چند نفر با هم به دار آویخته شدند.
کرج با ۵۵ نام پرتکرارترین شهر است و پس از آن زاهدان با ۴۲، تهران با ۳۱، ارومیه با ۱۶ و اهواز با ۱۵ نام قرار دارند. در میان استانها البرز با ۵۳ نام، سیستان و بلوچستان با ۴۳ و تهران با ۳۳ نام در صدرند. کمسنترین اعدامشدهی این صفحه ۱۸ سال و مسنترینشان ۶۲ سال داشته و میانهی سنی ۳۱ سال است. در این فهرست هیچ نوجوان زیر ۱۸ سالی ثبت نشده و ۱۷ زن در آن آمدهاند که منبعشان زن بودنشان را ذکر کرده است.
چند زندگی
صالح محمدی کشتیگیر ۱۹ ساله و مدالآور بود و در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴، همراه دو نفر دیگر، در قم اعدام شد. منبع مینویسد که او «اتهام قتل را انکار کرده و گفته اقرارها تحت فشار گرفته شده است»؛ به گفتهی نزدیکانش او هنگام حادثه در خانهی عمویش بود، اما دادگاه از احضار شاهدان خودداری کرد. ابوالفضل ساعدی ۲۴ ساله، تنها فرزند مادری معلم، در خرداد ۱۴۰۵ در زندان شاهرود اعدام شد. منبع دربارهاش میگوید که او «در حد توان خود به ادامه تحصیل کودکان بازمانده از تحصیل کمک میکرد». مادرش پیکر او را در آغوش گرفت و گفت: «ابوالفضل، پاشو بریم خونه.»
مجید آدینه، نظامی بازنشسته از کرج، به گفتهی منبع نزدیک به دو دهه از کودکان بیسرپرست و افراد بیخانمان حمایت کرده بود. او در شهریور ۱۴۰۵ با اتهام «اقدام عملیاتی به نفع اسرائیل، آمریکا و گروههای متخاصم» اعدام شد. بستگانش میگویند او آن شب پیاده به تجمع رفته بود.
زانیار مرادی ۳۰ ساله و لقمان مرادی ۳۵ ساله در صبح ۱۷ شهریور ۱۳۹۷ در زندان اوین اعدام شدند. لقمان از نوجوانی نانآور خانواده بود، کولبری کرده بود و آخرین کارش رانندگی جرثقیل بود؛ منبع او را «فردی مهربان، صبور و شوخطبع» میخواند. زانیار گفته بود: «حاضر بودم مرگ را بپذیرم ولی به آن شرایط بازنگردم.» خانوادهی لقمان خبر اعدام را از خبرگزاری شنیدند. حسین خضری ۲۸ ساله از فقر ترک تحصیل کرد و در کارگاه قالیبافی کار کرد؛ به گفتهی وکیلش «۷۰ درصد بینایی خود را از دست داد». او در ۲۵ دی ۱۳۸۹ در زندان ارومیه مخفیانه اعدام شد و محل دفنش پنهان ماند.
دربارهی این فهرست
فهرست اعدامهای امنیتی و سیاسی کامل نیست. شمار واقعی بیشتر است و نام بسیاری هرگز به بیرون نرسید؛ ما فقط نامی را ثبت میکنیم که منبعی برای آن یافتهایم. بیشترین نامهای این صفحه از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۶۲ مورد آمده است؛ پس از آن هرانا با ۱۱۳، شبکه حقوق بشر کردستان و وبسایت ایران اینترنشنال هر کدام با ۹۱ و ایران اینترنشنال (انگلیسی) با ۷۲ مورد. هر نام دستکم یک منبع دارد، اما برخی تنها بر یک گزارش استوارند. برای ۱۱۹ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از این ۲۵۰ نفر را میشناختید، یا اتهامی که اینجا آمده با آنچه در پروندهاش بود فرق دارد، خاطره یا اصلاح خود را برای ما بفرستید.