این صفحه یاد ۳۱۶۱ نفری را نگه میدارد که با اتهامهای مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند؛ بزرگترین گروه در میان اعدامشدگانی که اتهامشان در منابع آمده است. نخستین اعدام این فهرست در ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۸ ثبت شده و آخرین آن در ۲۲ مهر ۱۴۰۵. اتهامی که در اینجا آمده همان است که مقامها یا منابع ذکر کردهاند و ثبت آن حکم به گناهکاری کسی نیست. در بسیاری از این پروندهها، چنانکه زندگینامههای زیر نشان میدهد، همپروندهایها، همبندیها یا خانوادهها گفتهاند که اعدامشده هیچ نقشی نداشته است.
سالها، روزها و شهرها
اعدام برای مواد مخدر در همهی سالهای این فهرست ادامه داشته است، اما با فراز و فرودهای تند. از ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۵ هر سال بیش از صد نام ثبت شده و سال ۱۳۹۵ با ۲۷۱ نام اوج آن دوره است. پس از آن شمار بهشدت پایین میآید: ۱۷ نام در ۱۳۹۷، ۲۸ نام در ۱۳۹۸ و ۳۲ نام در ۱۳۹۹. از ۱۴۰۰ دوباره بالا میرود و در ۱۴۰۴ به ۶۸۴ نام میرسد، بیشترین شمار در کل این فهرست. از سال ۱۴۰۵ تا کنون ۱۳۴ نام آمده است. سنگینترین روز ۱۹ مرداد ۱۳۸۹ است با ۶۰ اعدام، و پس از آن ۱۱ دی ۱۳۹۲ با ۵۰ اعدام، ۱۳ تیر ۱۳۸۸ با ۲۰ اعدام و ۲۷ شهریور ۱۳۹۰ و ۲۴ فروردین ۱۳۹۴ هر کدام با ۱۷ اعدام.
کرج با ۴۰۷ نام پرتکرارترین شهر است، و پس از آن ارومیه با ۳۲۱، مشهد با ۱۵۳، اصفهان با ۱۵۳، زاهدان با ۱۵۲، کرمان با ۱۴۶ و شیراز با ۱۱۷ نام. در میان استانها البرز با ۳۷۵ و آذربایجان غربی با ۳۶۱ نام در صدرند. میانهی سنی اعدامشدگان ۳۵ سال و مسنترینشان ۷۳ ساله بوده است؛ کمترین سن ثبتشده در دادهها ۷ سال است که به احتمال زیاد خطای ثبت است. ۵ نفر هنگام ثبت زیر ۱۸ سال بودهاند و ۳۱۳ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
چند زندگی
علیرضا مددپور ۳۸ ساله دانشجوی سال آخر حسابداری بود و برای خرج تحصیل و خانواده کارگری میکرد؛ پدرش در سانحهی کار توان کار کردن را از دست داده بود. همپروندهایهایش در دادگاه گفتند او را نمیشناسند، اما او در ۶ شهریور ۱۳۹۵ همراه ۱۱ زندانی دیگر در زندان کرج اعدام شد. شهاب کریمی ۲۸ ساله به گفتهی منبع «چهار سال از کودکی خود را به همراه مادرش در زندان گذراند»؛ پدرش وقتی او ۳ ساله بود با همین اتهام اعدام شده بود. خود شهاب در ۲۴ فروردین ۱۳۹۴ در کرج اعدام شد.
خدیجه (شهلا) جاهد ۴۱ ساله پرستار بود و به گفتهی همبندش «زنی خوشرو و پر انرژی بود و همواره به زندانیان جدید کمک میکرد». رحیم محمدپور ۳۶ ساله، پدر ۲ فرزند، با کشاورزی و مسافرکشی زندگی میگذراند و در ۱۷ آبان ۱۳۹۵ در مهاباد اعدام شد؛ نزدیکانش او را انسانی «خیلی خوب و جوانمرد» میدانستند. محسن جلوخانی ۲۶ ساله، بوتیکدار و نانآور پنج خواهر و یک برادر، به زندانیان خواندن و نوشتن آموخته بود. محسن نصیری ۳۰ ساله، دستفروش، پیش از بازداشت «قصد داشت به خواستگاری دختر مورد علاقهاش برود».
این فهرست کامل نیست
شمار واقعی اعدامشدگان با اتهام مواد مخدر از این ۳۱۶۱ نام بیشتر است و بسیاری بینام اعدام شدند. ما فقط نامی را میآوریم که منبع دارد. بیشترین سهم این صفحه از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۶۵۸ مورد است؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۱۰۶۳، شبکه حقوق بشر کردستان با ۵۴۱، هرانا با ۵۰۰ و حالوش با ۳۱۲ مورد آمدهاند. هر نام دستکم یک منبع دارد و برخی فقط یکی. برای ۳۸۵ نفر شرحی از زندگی داریم. اگر کسی از این فهرست را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را برای ما بفرستید.