این صفحه یاد ۷۹۵۵ انسانی را نگه میدارد که به حکم دادگاههای جمهوری اسلامی اعدام شدند. نخستین اعدام ثبتشده در این فهرست به ۱۷ فروردین ۱۳۸۸ برمیگردد و آخرین آن به ۲۳ مهر ۱۴۰۵. این بزرگترین صفحهی سرنوشت در فهرست ماست. در میان این ۷۹۵۵ نفر کسانی هستند که به اتهام قتل، مواد مخدر، اتهامهای امنیتی یا اتهامی که هرگز اعلام نشد بر دار رفتند؛ هر اتهامی که در کنار نامی آمده همان است که مقامها یا منابع گفتهاند، نه داوری ما. بسیاری از آنان تا آخرین روز گفتند که بیگناهاند، که زیر شکنجه اعتراف کردهاند یا که وکیلی به انتخاب خود نداشتند.
سالها و روزها
اعدام در هر یک از سالهای این فهرست ادامه داشته است، اما سال ۱۴۰۴ با ۲۱۲۹ اعدام از همهی سالها سنگینتر است؛ بیش از دو برابر سال ۱۴۰۳ که ۷۹۵ اعدام دارد. پیش از آن سالهای ۱۴۰۲ با ۵۷۴، ۱۴۰۱ با ۵۷۲، ۱۳۹۵ با ۴۲۰ و ۱۳۹۳ با ۳۹۰ اعدام سنگین بودهاند. از سال ۱۴۰۵ تا کنون ۳۷۵ اعدام ثبت شده است. سنگینترین روز این فهرست ۱۹ مرداد ۱۳۸۹ است با ۷۲ اعدام؛ پس از آن ۱۱ دی ۱۳۹۲ با ۵۳، ۲۹ آذر ۱۳۸۹ با ۲۵، و ۱۲ آذر و ۲۶ آذر ۱۴۰۴ هر کدام با ۲۴ اعدام میآیند.
سنها و جاها
میانهی سنی اعدامشدگان ۳۳ سال است و مسنترینشان ۷۳ سال داشت؛ کمترین سنی که در دادهها آمده ۲ سال است که به احتمال زیاد خطای ثبت در منبع است. ۱۹ نفر در این فهرست زیر ۱۸ سال بودهاند: کودکانی که اعدام شدند. ۸۲۱ زن نیز در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است. کرج با ۹۵۱ اعدام پرتکرارترین شهر است؛ پس از آن ارومیه با ۵۵۳، زاهدان با ۴۱۶، شیراز با ۳۳۹، اصفهان با ۲۸۷ و مشهد با ۲۳۴ اعدام قرار دارند. استان البرز با ۸۹۰ و آذربایجان غربی با ۶۶۹ اعدام در صدر استانها هستند.
چند زندگی
کاوه (خالد) ویسی ۳۲ ساله شاگرد یک مغازهی پوشاکفروشی بود. در سال ۱۳۸۱ در رشتهی ریاضی دانشگاه کردستان پذیرفته شده بود اما به خاطر تنگدستی نتوانست به دانشگاه برود. فرزندش در همان شبی به دنیا آمد که او بازداشت شد. منبع روایت میکند که او «به مدت سه ماه در اتاقی مانند تابوت در حالتی همیشه ایستاده زندانی بود و حتی امکان نشستن نداشت». خود او گفته بود: «حکم من توسط اطلاعات صادر شده و در بازداشتگاه سنندج حکم اعدام را به من گفتهاند و گرفتن وکیل تاثیری ندارد». کاوه در ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ همراه ۲۴ نفر دیگر در زندان رجاییشهر کرج اعدام شد.
صالح محمدی، کشتیگیر ۱۹ سالهای که در شهریور ۱۴۰۳ با دوبندهی تیم ملی کشتی آزاد مدال برنز گرفته بود، در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ در قم اعدام شد. دادگاه وکیلان انتخابی او را نپذیرفت و شاهدانش را احضار نکرد. صفیه غفوری ۲۸ ساله شعرهای احمد شاملو را از بر بود و شازده کوچولو میخواند؛ او در ۲۲ تیر ۱۳۹۱ در زندان عادلآباد شیراز اعدام شد. دوستانش ساعتی پیش از اعدام به وکیلش گفتند: «هر کاری که میتوانید برایش بکنید». بهرام احمدی، دانشآموز ۲۰ سالهای که آرزو داشت به سالمندان تنها سر بزند، در ۷ دی ۱۳۹۱ مخفیانه در زندان قزلحصار اعدام شد.
این فهرست کامل نیست
شمار واقعی اعدامشدگان در این سالها از ۷۹۵۵ بیشتر است. بسیاری از اعدامها مخفیانه انجام شد یا تنها با خبری بینام گزارش شد، و ما فقط نامی را ثبت میکنیم که منبعی برای آن یافتهایم. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۵۱۲ مورد است؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۳۲۳۳، هرانا با ۱۷۳۲، شبکه حقوق بشر کردستان با ۱۱۹۴ و حالوش با ۷۴۳ مورد آمدهاند. برای هر اعدامی که اینجا آمده دستکم یک منبع هست، و برخی از این اعدامها را تنها یک منبع گزارش کرده است. برای ۹۳۶ اعدامشده شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از این اعدامشدگان را میشناختید، خاطره، عکس یا اصلاح خود را برای ما بفرستید.