در خطر اعدام

این صفحه یادنامه نیست؛ فهرست کسانی است که هنوز زنده‌اند و با حکم یا اتهام اعدام روبه‌رو هستند. در این فهرست ۴۰۳ زندانی آمده است که بنا بر گزارش‌های منتشرشده از دی ۱۴۰۲ به این سو، جانشان در خطر است. نخستین گزارش این فهرست به ۱۳ دی ۱۴۰۲ برمی‌گردد و تازه‌ترین آن به ۲۲ مهر ۱۴۰۵. هر روزی که این نام‌ها دیده و گفته شوند ممکن است در سرنوشتشان تفاوتی بسازد. اتهام‌هایی که در اینجا می‌آید همان است که مقام‌ها یا منابع اعلام کرده‌اند و ثبت آن به معنای پذیرفتن آن نیست.

وضعیت این زندانیان

۱۵۱ نفر از این فهرست به اعدام محکوم شده‌اند. حکم اعدام ۴۱ نفر تأیید شده است، یعنی راه‌های قانونی برایشان تقریباً بسته است. ۱۲۲ نفر در خطر اجرای حکم اعدام هستند، و ۸۹ نفر دیگر با اتهامی روبه‌رو هستند که مجازات آن اعدام است. از سال ۱۴۰۲ تنها ۸ گزارش در این فهرست است، اما از ۱۴۰۳ با ۵۹، ۱۴۰۴ با ۶۴ و ۱۴۰۵ با ۱۰۳ گزارش، شمار تازه‌ها بالا رفته است. روز ۲۲ تیر ۱۴۰۵ با ۲۰ نام و روز ۹ مرداد ۱۴۰۵ با ۱۱ نام روزهایی است که بیشترین گزارش‌ها در آن ثبت شده است.

میانه‌ی سنی این زندانیان ۲۸ سال است، جوان‌ترینشان ۱۲ ساله و مسن‌ترینشان ۶۵ ساله. ۶ نفر زیر ۱۸ سال هستند: کودکانی که با حکم یا اتهام اعدام روبه‌رو شده‌اند. ۴۴ زن نیز در این فهرست هستند. اصفهان با ۴۱ نام پرتکرارترین شهر است، و پس از آن تهران با ۴۰، کرج با ۳۸، مشهد با ۱۸ و اهواز با ۱۳ نام می‌آیند؛ همدان، ارومیه، رشت، زاهدان، اسفراین، اراک و تبریز نیز در این فهرست هستند.

چند نام

علی زارعی دوزدره‌سی ۲۷ ساله از آسیب‌دیدگان چشمی جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ است. او پیش‌تر در آلمان زندگی می‌کرد و پس از بازگشت به ایران بازداشت شد. حکم اعدامش تأیید شده است. از او این جمله نقل شده: «لحظه به لحظه به طناب اعدام جمهوری اسلامی نزدیک‌تر می‌شوم». احد شکوهیان ۳۸ ساله، کارگر بازار گل تهران و تنها نان‌آور خانواده، از آسم شدید رنج می‌برد. به گفته‌ی منبع او «به سه بار اعدام محکوم شده و دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی او را رد کرده است»، در حالی که تصاویر دوربین‌ها نشان می‌دهند او وارد مسجدی که آتش گرفت نشده بود.

علی رحیمی ریگی ۳۲ ساله از لردگان، به گفته‌ی منبع، از آغاز بازداشت مسئولیت اتهام‌ها را به‌تنهایی پذیرفت تا دوستان و اطرافیانش بازداشت نشوند. وکیلی که خانواده معرفی کرد اجازه‌ی ورود به پرونده نیافت و او وکیل تسخیری را نپذیرفت و خودش از خود دفاع کرد. حکم اعدام او نیز تأیید شده است.

هادی عباسیان ۳۸ ساله از شیروان در ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ بازداشت شد و در دادگاه انقلاب بجنورد به اعدام محکوم شد. او پیش از بازداشت گفته بود: «من اعتراض دارم، از حرفم هم کوتاه نمی‌آیم. ولی اگر مشکلی برای من پیش آمد، در جریان باشید.» محمدحسین حسینی ۲۶ ساله، فوتبالیستی که در تیم‌های جوانان سپاهان و پرسپولیس بازی کرده بود، در مشهد با اتهامی روبه‌روست که مجازاتش اعدام است؛ به گفته‌ی منبع، فوتبال «تنها علاقه و مسیر زندگی» او بوده است.

درباره‌ی این فهرست

این فهرست کامل نیست. شمار واقعی کسانی که در زندان‌های ایران در خطر اعدام‌اند بسیار بیشتر است و نام بسیاری هرگز منتشر نمی‌شود. ما تنها نامی را می‌آوریم که منبعی برای آن یافته‌ایم. بیشترین سهم این ۴۰۳ نام از وب‌سایت ایران اینترنشنال با ۱۷۸ مورد است؛ پس از آن هرانا با ۱۷۵، کانون حقوق بشر ایران با ۹۲ و شبکه حقوق بشر کردستان با ۴۷ مورد آمده‌اند. هر نام دست‌کم یک منبع دارد، اما برخی تنها بر یک گزارش تکیه دارند و وضعیت هر زندانی ممکن است از آخرین خبر تا امروز تغییر کرده باشد: حکمی شکسته شده باشد، کسی آزاد شده باشد یا حکمی اجرا شده باشد. برای ۱۱۵ نفر جزئیاتی از زندگی ثبت شده است. اگر از وضعیت یکی از این زندانیان خبر تازه‌تری دارید، آن را با ما در میان بگذارید.