این صفحه یاد ۱۷ نفری را نگه میدارد که در شرایطی مشکوک جان باختند؛ مرگهایی که هرگز روشن نشد. نخستین نام این فهرست به ۲۵ آبان ۱۳۹۳ برمیگردد و آخرین آن به ۷ اسفند ۱۴۰۲. این صفحه دربارهی کسانی است که منابع مرگشان را نه اعدام، نه کشته شدن در اعتراض و نه مرگ آشکار در بازداشت توصیف کردهاند، بلکه مرگی که پرسشهایش بیپاسخ مانده است. ما در اینجا دربارهی علت مرگ هیچیک از این ۱۷ نفر داوری نمیکنیم؛ تنها ثبت میکنیم که منابع مرگ آنان را مشکوک دانستهاند و روایت روشنی از آنچه رخ داد در دست نیست.
آنچه فهرست نشان میدهد
این مرگها در سالهای گوناگون پراکندهاند، اما یک سال برجسته است: ۱۴۰۱ با ۹ نام، بیش از نیمی از کل این صفحه. سالهای ۱۳۹۶ و ۱۴۰۲ هر کدام ۲ نام دارند و ۱۳۹۳، ۱۳۹۷ و ۱۴۰۴ هر کدام ۱ نام. هیچ روزی در این فهرست بیش از یک نام ندارد؛ روزهایی مانند ۲۵ آبان ۱۳۹۳، ۱۹ بهمن ۱۳۹۶، ۲۳ دی ۱۳۹۷، ۳۰ آبان ۱۴۰۱ و ۳ آذر ۱۴۰۱ هر کدام یک مرگ مشکوک را در خود دارند.
تهران و ارومیه هر کدام با ۲ نام پرتکرارترین شهرهای این صفحهاند، و خوی، سی سخت، ایلام، کامیاران، کرمانشاه، مهاباد، کرج، لاهیجان، کرمان و آمل هر کدام ۱ نام دارند. آذربایجان غربی با ۴ نام در صدر استانهاست. این مرگها از شمالغرب تا مرکز و از گیلان و مازندران تا کرمان دیده میشوند. همهی کسانی که در این صفحه آمدهاند بزرگسال بودند: جوانترینشان ۱۸ ساله و مسنترینشان ۶۳ ساله بود، و میانهی سنی آنان ۳۳ سال است. هیچ کودکی زیر ۱۸ سال در این فهرست نیست. ۲ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را ذکر کرده است.
چند نام
برای ۳ نفر از این ۱۷ نفر چیزی از زندگی در منابع ما آمده است، و آن هم کوتاه. پیمان جاسمی ۳۳ ساله از ایلام، که به گفتهی منبع «دارای دکترای رباتیک» بود، در ۳ آذر ۱۴۰۱ جان باخت؛ منبع علت را «براثر مسمومیت مشکوک» میداند. محسن جعفری راد ۳۶ ساله از کرج، که به گفتهی منبع «کارگردان سینما و روزنامه نگار بود»، در ۱۹ دی ۱۴۰۱ جان باخت؛ منبع میگوید «او پس از آزادی از زندان به شکل مشکوکی جان باخت». مریم السادات آروین از کرمان عضو کانون وکلای کرمان بود و به گفتهی منبع «وکالت بازداشت شدگان قیام را بعهده می گرفت»؛ او در ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ «بعد از آزادی از زندان به صورت ناگهانی فوت کرد».
کاووس سیدامامی ۶۳ ساله، مسنترین فرد این فهرست، در ۱۹ بهمن ۱۳۹۶ در تهران جان باخت. منبع انگلیسیزبان او را با دو واژه معرفی میکند: “استاد جامعهشناسی” (ترجمه از انگلیسی) و “فعال محیط زیست” (ترجمه از انگلیسی)؛ استاد جامعهشناسی و فعال محیط زیست. بابک قربانی که در ۲۵ آبان ۱۳۹۳ جان باخت، نخستین نام این صفحه است و در منبع تنها با یک واژه توصیف شده است: “کشتیگیر” (ترجمه از انگلیسی)، یعنی کشتیگیر. پشت هر یک از این نامها خانوادهای است که شاید هنوز نمیداند عزیزش چگونه جان داد.
دربارهی این فهرست
فهرست مرگهای مشکوک کامل نیست. شمار واقعی کسانی که در شرایط روشننشده جان باختند بیشتر است، و بسیاری از این مرگها هرگز در هیچ منبعی ثبت نشد؛ ما تنها نامی را میآوریم که منبع دارد. نامهای این صفحه از کانون حقوق بشر ایران با ۹ مورد، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۸ مورد، شبکه حقوق بشر کردستان با ۵ مورد، ویکیپدیای فارسی با ۴ مورد و ویکیپدیای انگلیسی با ۲ مورد آمدهاند. هر مرگ مشکوک در این صفحه دستکم یک منبع دارد، اما برخی از آنها تنها بر یک گزارش تکیه دارند. اگر یکی از این ۱۷ نفر را میشناختید، یا از چگونگی مرگ او چیزی میدانید، خاطره، روایت یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.