این صفحه یاد جاویدنامان استان آذربایجان غربی را نگه میدارد و نام کسانی از این استان را که هنوز با اعدام روبهرو هستند. در این فهرست ۸۷۱ نام آمده است، از ۳۱ فروردین ۱۳۸۸ تا ۱۱ مهر ۱۴۰۵. ارومیه با ۶۴۷ نام بیشترین سهم را دارد؛ پس از آن مهاباد با ۶۰، بوکان با ۵۱، سلماس با ۳۴، میاندوآب با ۲۱، پیرانشهر با ۱۶، خوی با ۱۲، اشنویه با ۱۱، ماکو با ۱۰ و نقده با ۷ نام میآیند.
سرنوشتها و سالها
بیشترِ نامهای آذربایجان غربی، ۶۶۹ نفر، اعدام شدهاند. ۷۳ نفر در اعتراضات کشته شدند، ۳۷ نفر در بازداشت جان باختند، ۲۷ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۴ نفر در شرایطی مشکوک و ۱ نفر پس از آزادی از بازداشت جان باختند. ۳۶ نفر در خطر اجرای حکم اعدام هستند، ۱۷ نفر به اعدام محکوم شدهاند و حکم اعدام ۷ نفر تأیید شده است.
دو سال در این استان از همه سنگینترند: ۱۴۰۱ با ۱۱۴ نام و ۱۳۹۵ با ۱۰۲ نام. سال ۱۳۹۳ با ۸۰ و ۱۳۹۴ با ۶۶ نام نیز سنگیناند. روز ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ با ۱۱ نام سنگینترین روز این استان است و پس از آن ۶ مرداد ۱۳۹۵ با ۱۰ نام میآید، و ۱ بهمن ۱۳۹۳، ۲۶ آبان ۱۴۰۱ و ۲۷ آبان ۱۴۰۱ هر کدام ۹ نام دارند. میانهی سنی ۳۰ سال و مسنترین فرد ۸۳ ساله بود. ۱۵ نفر زیر ۱۸ سال داشتند و ۸۲ زن در این فهرست هستند.
پاییز ۱۴۰۱ در مهاباد و بوکان
فرشته احمدی ۳۲ ساله صاحب یک مغازهی عکاسی و فتوکپی در مهاباد و مادر دو فرزند سه و هشت ساله بود. او کارشناسی ارشد کامپیوتر خوانده بود و منبع میگوید «خانم احمدی حافظ کل قرآن بود.» در ۵ آبان ۱۴۰۱، که روز تولد ۳۲ سالگیاش بود، با گلولهی تکتیرانداز در خیابان محمد مولان مهاباد کشته شد. ریباز صالحیوند ۲۱ ساله استادکار آرماتوربند بود و تتوکاری را از دوستانش آموخته بود. از او این جمله مانده است: «برای خاک هر چه به سر من بیاید مهم نیست، اگر ما نرویم چه کسی به تظاهرات برود. مسئولیت و وظیفه من است که شرکت کنم.» او در ۱ آذر ۱۴۰۱ نزدیک مهاباد با گلوله کشته شد.
شهریار محمدی ۲۸ ساله در دانشگاه آزاد بوکان معماری خوانده بود اما به خاطر تنگدستی خانواده درس را رها کرد و با خودرویش کار میکرد. او در ۲۷ آبان ۱۴۰۱ در بوکان، پس از تعقیب سه خودرو، در کوچهای بنبست با رگبار گلوله کشته شد. از او این جمله نقل شده است: «ما یک ایرانی هستیم و یک ایرانی میمانیم و درود بر شرف همه مملکت ایران!»
اعدامها
منصور آروند ۳۹ ساله، قهرمان ورزشی سرشناس مهاباد و پدر دو فرزند، باشگاه بدنسازی «جوانمردان» را بنیاد گذاشته بود و به گفتهی منبع جوانان بسیاری را رایگان در آن ثبتنام کرده بود تا به اعتیاد کشیده نشوند. برادرش گفته است که او «به کرد بودن خود میبالید و همیشه لباس کردی میپوشید». او در خرداد ۱۳۹۴ در زندان میاندوآب مخفیانه اعدام شد و پیکرش هرگز به خانواده داده نشد. رحیم محمدپور ۳۶ ساله از مهاباد، کشاورز و مسافرکش، در زندان برای زندانیان کتاب میآورد و عریضه مینوشت؛ او در ۱۷ آبان ۱۳۹۵ اعدام شد. زینب سکانوند لکران در ۲۴ سالگی، در ۱۰ مهر ۱۳۹۷، در زندان ارومیه اعدام شد؛ فرزندش پیشتر در زندان مرده به دنیا آمده بود.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان آذربایجان غربی کامل نیست. شمار واقعی جاویدنامان ارومیه، مهاباد، بوکان و دیگر شهرهای این استان بیشتر است؛ ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبعی برایش یافتهایم. بیشترین سهم این ۸۷۱ نام از شبکه حقوق بشر کردستان با ۵۷۳ مورد و بنیاد عبدالرحمن برومند با ۵۰۹ مورد است؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۱۸۹ و شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) با ۱۷۵ مورد آمدهاند. هر نام این استان دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یک منبع دارند. برای ۷۸ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر از ارومیه، مهاباد، بوکان یا شهرهای دیگر این استان کسی را در این فهرست میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را برای ما بفرستید.