جاویدنامان استان کردستان

این صفحه یاد جاویدنامان استان کردستان را نگه می‌دارد و نام کسانی از این استان را که هنوز با اعدام روبه‌رو هستند. در این فهرست ۲۸۰ نام آمده است، از ۵ فروردین ۱۳۸۸ تا ۲۷ مرداد ۱۴۰۵. سنندج با ۱۶۶ نام بیشترین سهم را دارد؛ پس از آن بانه با ۳۷، سقز با ۲۹، مریوان با ۲۳، کامیاران با ۹ و قروه با ۶ نام می‌آیند. بیجار و سروآباد نیز در این فهرست هستند.

سرنوشت‌ها

از این ۲۸۰ نفر، ۱۳۳ نفر اعدام شده‌اند و ۷۲ نفر در اعتراضات کشته شده‌اند. شمار کسانی که بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شده‌اند در این استان بالاست: ۵۱ نفر، و ۱ نفر دیگر نیز به دست این نیروها کشته شده است. ۱۰ نفر در بازداشت و ۱ نفر در شرایطی مشکوک جان باختند. ۹ نفر در خطر اجرای حکم اعدام‌اند، ۲ نفر به اعدام محکوم شده‌اند و حکم ۱ نفر تأیید شده است. میانه‌ی سنی ۳۱ سال و مسن‌ترین فرد ۷۰ ساله بود. ۹ نفر زیر ۱۸ سال داشتند و ۲۸ زن در این فهرست هستند.

سال‌ها و روزها

سال ۱۴۰۱ با ۶۶ نام سنگین‌ترین سال کردستان است و پس از آن ۱۴۰۴ با ۴۴، ۱۴۰۲ با ۳۰ و ۱۳۹۸ با ۲۹ نام می‌آیند. سال ۱۳۹۹ هم ۲۲ نام دارد. روزهای پرتکرار پراکنده‌اند: ۲۵ آبان ۱۳۹۸ با ۷ نام، ۱۸ مهر ۱۳۹۲ و ۴ آبان ۱۴۰۱ هر کدام با ۶ نام، و ۵ بهمن ۱۳۹۲ و ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ هر کدام با ۴ نام.

پاییز ۱۴۰۱ در سنندج

پیمان منبری ۲۵ ساله در ساخت نرده‌ی استیل کار می‌کرد. او دیپلم تجربی را با معدل بالا گرفته بود و به داروسازی علاقه داشت، و تازه با کسی که شش سال دوستش داشت عقد کرده بود. منبع می‌گوید «پیمان دغدغه فقرا را داشت». او در ۱۶ مهر ۱۴۰۱ در محله‌ی قطارچیان سنندج از پشت سر گلوله خورد. یکی از نزدیکانش گفته است: «پیمان دلسوز من بود. جمهوری اسلامی او را از من گرفت.»

سارینا ساعدی، دانش‌آموز ۱۶ ساله‌ی کلاس نهم که معلمانش از نظم و تلاشش راضی بودند، در ۴ آبان ۱۴۰۱ پس از ضربه‌ی باتوم در بیمارستان جان سپرد؛ همان روزی که در این فهرست ۶ نام دارد. زانیار الله مرادی، کارگر ۲۵ ساله‌ی سنندجی، در آبان ۱۴۰۱ در عباس‌آباد سنندج کشته شد.

دیگران

شیرکو معارفی ۳۳ ساله، اهل سقز، به گفته‌ی یکی از دوستانش «آدم شوخ طبع و سرزنده‌ای بود و همیشه می‌خندید». منبع می‌گوید او در زندان به خاطر داشتن یک کتاب شعر کردی دو شب در انفرادی ماند. او در ۱۳ آبان ۱۳۹۲ بی‌اطلاع خانواده در سالن ملاقات زندان سقز اعدام شد. شراره الیاسی ۲۲ ساله، که در ۱۶ سالگی به خاطر تنگدستی خانواده ازدواج کرده بود، در ۲۲ آبان ۱۳۹۷ در زندان سنندج اعدام شد. آزاد شهابی ۳۸ ساله، شیخ خانقاهی در سقز و پدر دو فرزند، در ۲۸ تیر ۱۴۰۳ در حمله‌ی سه فرد مسلح ناشناس به خانقاهش کشته شد؛ خانواده‌اش گفته‌اند که «به دنبال افکار و اندیشه‌های پشت این قتل‌ها هستند».

درباره‌ی این فهرست

فهرست جاویدنامان استان کردستان کامل نیست. شمار واقعی کشته‌شدگان و اعدام‌شدگان سنندج، بانه، سقز، مریوان و دیگر شهرهای این استان بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از شبکه حقوق بشر کردستان با ۲۱۵ مورد است؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۱۱۸، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۱۱ و ویکی‌پدیای فارسی با ۶۴ مورد آمده‌اند. هر نام این استان دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۴۵ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از این ۲۸۰ جان‌باخته‌ی کردستان را می‌شناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.