اندیشکده یارمحمودیخبر و تحلیل بی‌سانسور ایران
این فهرست کامل نیست. درباره‌ی روش کار · اطلاعی دارید؟ نامی را ثبت کنید

جمعه‌ی خونین زاهدان (۸ مهر ۱۴۰۱)

کشتار نمازگزاران و معترضان در زاهدان

۱۳۸ نام۱۳۵ در اعتراضات کشته شد۳ به دست نیروهای حکومتی کشته شد۲۲ زیر ۱۸ سال۵۶ با روایت زندگی

این صفحه یاد جاویدنامان جمعه‌ی خونین زاهدان را نگه می‌دارد: روز ۸ مهر ۱۴۰۱، که نمازگزاران و معترضان در زاهدان هدف گلوله قرار گرفتند. در این فهرست ۱۴۱ نام آمده است و همه‌ی آنان در همین یک روز و در همین یک شهر جان باختند. از این ۱۴۱ نفر، ۱۳۸ نفر در اعتراضات کشته شدند و ۳ نفر به دست نیروهای حکومتی کشته شدند. این صفحه، بیش از هر چیز، یاد یک روز است.

چه کسانی بودند

آنچه در این فهرست بیش از همه به چشم می‌آید، جوانی کشته‌شدگان است. میانه‌ی سنی آنان ۲۳ سال است. ۲۴ نفر زیر ۱۸ سال داشتند؛ کودکان و نوجوانانی که جوان‌ترینشان بر پایه‌ی داده‌ها ۲ ساله بود. مسن‌ترین کشته‌شده‌ی آن روز ۸۸ سال داشت. تنها ۱ زن در این فهرست است که منبعش زن بودنش را گفته است. چند نفر از کسانی که شرح زندگی‌شان در دست است، به گفته‌ی منابع شناسنامه نداشتند؛ از جمله محمداقبال نائب‌زهی ۱۶ ساله و امید صفرزهی ۱۷ ساله، که گلوله به گردن و سرش خورد.

در مصلای مکی

امید شهنوازی ۲۰ ساله کارگر ساختمانی بود و چند ماه پیش از مرگش در مسجد باقری زاهدان درس می‌داد. چون در کودکی شناسنامه نداشت به مدرسه نرفته بود، اما در مدرسه‌ی مسجد محل و دو سال در مسجد مکی درس دینی خوانده و مولوی شده بود. او پدر دختری دو ساله بود و منبع او را «جوانی سر به زیر، آرام و ساکت» می‌خواند. امید برای نماز جمعه به مصلای مکی رفته بود که سه گلوله‌ی تک‌تیرانداز به سینه و کلیه‌اش خورد. منبع می‌گوید شناسنامه‌ی او را باطل نمی‌کردند مگر آنکه خانواده بپذیرد در گواهی فوت «بیماری قلبی» نوشته شود. او در مزار لار به خاک سپرده شد.

فرزاد شه‌بخش ۲۶ ساله، شاگرد کاشی‌کار با مدرک پیش‌دانشگاهی، همراه برادر بزرگترش خرج خانواده‌ای هشت نفره را می‌داد. او در مصلای مسجد مکی از پشت به قلب گلوله خورد. به گفته‌ی منبع، نیروهای امنیتی نگذاشتند در زادگاهش به خاک سپرده شود و گفتند: «این‌ها جایی [در این قبرستان] ندارند.» از خانواده‌اش این پرسش مانده است: «او برای نماز آمده بود. مگر نماز خواندن جرم است؟»

در خیابان‌ها

یاسر شه‌بخش ۳۶ ساله، به گفته‌ی منبع «یکی از استعدادهای درخشان تیراندازی در بلوچستان»، وقتی مسجد مکی در محاصره بود به خیابان آمد و با شلیک مستقیم کشته شد. به گفته‌ی حال‌وش، عبدالجلیل قنبرزهی (شه‌بخش) ۲۴ ساله، فرزند عبدالرحمان، هم در شامگاه همان جمعه همراه یاسر، که او را «مدافع مکی» می‌خوانند، جان سپرد؛ به گفته‌ی منبع، بعدها تابلوهای خیابان محل کشته شدنش را به نام او تغییر دادند. عبدالله نارویی، به گفته‌ی منبع بی‌شناسنامه و پدر پنج فرزند، در همان روز با شلیک مستقیم جان سپرد. محمدصدیق نارویی ۲۳ ساله، فرزند سراج‌الدین، هم در جمعه‌ی خونین با شلیک مستقیم نیروهای نظامی کشته شد. درباره‌ی بیشتر کشته‌شدگان آن روز، منابع تنها نام پدر، سن و چگونگی مرگ را ثبت کرده‌اند.

درباره‌ی این فهرست

فهرست جاویدنامان جمعه‌ی خونین زاهدان کامل نیست. شمار واقعی کشته‌شدگان آن روز ممکن است بیشتر باشد؛ برخی هرگز شناسنامه نداشتند و نامشان در هیچ سندی نیامد، و ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم این صفحه از کانون حقوق بشر ایران با ۱۸۱ مورد است؛ پس از آن ویکی‌پدیای فارسی با ۱۰۹، ویکی‌پدیای انگلیسی با ۱۰۴، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۷۰ و حال‌وش با ۲۱ مورد آمده‌اند. هر نام ۸ مهر دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۵۶ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان ۸ مهر ۱۴۰۱ زاهدان را می‌شناختید، نام درست، خاطره یا اصلاحی را با ما در میان بگذارید.

نام‌ها بر پایه‌ی روز

تنها نام‌هایی که تاریخ دقیق‌شان در منابع آمده است.

۰۵۰۱۰۰۱۵۰۲۰۰۸ مهر
نمایش جدول
تاریخنام
۸ مهر۱۳۸

نام‌ها

نامسنتاریخشهرسرنوشت
آرمان حسن‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ابراهیم گرگیج*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ابراهیم گرگیج۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ابوبکر علیزهی۲۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ابوبکر نهتانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
احمد سارانی۲۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
احمد سرگلزایی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
احمد شه‌بخش۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
اسماعیل آبیل۲۱۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
اسماعیل براهوییزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
اسماعیل حسین‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
اقبال نایب زهی شهنوازیزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهدانبه دست نیروهای حکومتی کشته شد
امید سارانیزیر ۱۸ سال۱۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امید شهنوازی۲۰۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امید صفرزهیزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امیر حسین میر کازهی ریگی*۱۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امیر محمد رخشانیزیر ۱۸ سال۱۲۸ مهر ۱۴۰۱زاهدانبه دست نیروهای حکومتی کشته شد
امیرحسین پرنیان۱۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امیرحمزه شهنوازی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امیرمحمد گمشادزهیزیر ۱۸ سال۱۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امین گله‌بچه۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
امین‌الله قلجایی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
بلال آنشینی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
بلال رخشانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
بهزاد ریگی۳۰۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ثامر شهنوازی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
جابر شیروزهیزیر ۱۸ سال۱۲۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
جابر شیروزی*زیر ۱۸ سال۱۲۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
جلیل رخشانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
جلیل قنبرزهی۲۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
جلیل محمدزهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
جواد پوشهزیر ۱۸ سال۱۱۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
حافظ محمد براهویی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
حمزه نارویی۲۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
حمید عیسی ‌زهی ریگی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
حمید نارویی ''(فرزند رشید)''۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
حیدر نارویی‌رشید۱۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
خدانور لجه‌ای۲۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
خلیل (جلیل) قنبرزهی تنها (رخشانی)۲۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
دانیال شه‌بخشزیر ۱۸ سال۱۱۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ذالفغار حسن‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ذکریا براهویی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
رافع نارویی۲۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
رفیع نارویی*۲۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ریاست (بادل) بلوچ۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
زلیخا ترزهی۸۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
زکریا براهویی*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
سامر هاشمزهیزیر ۱۸ سال۱۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
سامی هاشمزهی۳۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
سدیس کشانیزیر ۱۸ سال۱۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
سعید گرگیج۳۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
سلمان ملکی۲۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
سلیمان عرب۲۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
صلاح‌الدین گمشادزهی۲۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
صمد شاهوزهی*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالجلیل رخشانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالجلیل قنبرزهی۲۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالخالق شهنوازی۳۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالرحمن بلوچی*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالرحمن بلوچی‌خواه۲۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالصمد براهویی۳۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالصمد ثابتی‌زاده۲۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالغفور دهمرده*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالغفور دهمرده۳۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالغفور نوربراهویی۳۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالله شه‌بخش۳۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالله نارویی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالمجید ریگی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالمجید نارویی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالملک شه‌بخش۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالمنان رخشانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالناصر (جمال ‌عبدالناصر) براهویی۳۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عبدالوحید توحیدنیا۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عزیزالله کُبدانی۱۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
علی عاقلی۲۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
علیرضا عاقلی (نارویی)۲۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
علی‌اکبر براهویی۵۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
علی‌اکبر حلقه بگوش۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عمر شهنوازی۳۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عمران حسن‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
عمران شه‌بخش۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
غلام نبی نوتی زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
فرزاد شه‌بخش۲۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
لال محمد براهویی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
لال‌محمد آنشینی۳۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
لال‌محمد عالی‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ماه‌الدین شیروزهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
متین قنبر زهی گرگیج*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
متین قنبرزهی۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مجبد بلوچزهی‌شه‌بخش۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مجید (عبدالمجید) بلوچزهی شه بخش (ریگی)۲۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مجید بلوچ زهی*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مجید شه‌بخش۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محسن گمشادزهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد اقبال شهنوازیزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد اقبال نائب‌زهی شهنوازی*زیر ۱۸ سال۱۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد براهویی۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد رخشانیزیر ۱۸ سال۱۲۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد ریگی۲۹۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد صدیق*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد عمر شهنوازی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد فاروق‌رخش*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمد قلجایی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمداقبال نائب‌زهیزیر ۱۸ سال۱۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدامین براهوییزیر ۱۸ سال۱۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدامین گمشادزهیزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدرضا ادیب‌توتازهی۲۲۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدصدیق نارویی۲۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدعلی اسماعیل‌زهی۲۱۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدعلی گمشادزهی۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمدفاروق رخشانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمود براهویی*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمود حسن‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محمود شهنوازیزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
محی‌الدین شه‌بخش۴۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مرتضی حسن‌زهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مصطفی بریچی۲۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مصطفی سید (بریج)۲۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
منصور دهمرده۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
منصور رخشانی۲۳۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
مهدی آنشینی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
موسی آنشینیزیر ۱۸ سال۱۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
موسی دویرا نارویی*۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
موسی نهتانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
موسی ویراء۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
ناصر شهنوازی۸ مهر ۱۴۰۱زاهدانبه دست نیروهای حکومتی کشته شد
نجم‌الدین تاجیک۴۴۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
نعمت ‌الله پایه براهویی (کُبدانی)۳۲۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
نعمت‌الله کبدانی*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
نعمت‌الله کُبدانی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
هستی ناروییزیر ۱۸ سال۷۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
واحد گمشادزهی۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
وحید حوت*۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
وحید هوت۱۸۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
گنگوزهی ‌ریگی (نام نامشخص)۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
یاسر شاهوزهیزیر ۱۸ سال۱۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
یاسر شه‌بخش۳۶۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد
یونس نارویی۳۵۸ مهر ۱۴۰۱زاهداندر اعتراضات کشته شد

اطلاعی دارید؟ نامی را ثبت کنید