این صفحه یاد کسانی را نگه میدارد که در سال ۱۳۹۲ اعدام یا کشته شدند. در این فهرست ۳۷۱ نام آمده است، از ۲ فروردین ۱۳۹۲ تا ۱۷ اسفند ۱۳۹۲. از این ۳۷۱ نفر، ۳۶۲ نفر اعدام شدهاند؛ یعنی سال ۱۳۹۲ در این فهرست بیش از هر چیز سال اعدام است.
سرنوشتها
جز اعدامشدگان، ۶ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند و ۳ نفر در خارج از ایران ترور شدند. میانهی سنی ۳۰ سال است؛ جوانترین ۱۸ ساله و مسنترین ۸۳ ساله بود. در این فهرست کودکی زیر ۱۸ سال ثبت نشده و ۷ زن در آن هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
روزها و جاها
روز ۱۱ دی ۱۳۹۲ با ۵۵ نام سنگینترین روز سال است. پس از آن ۴ آبان ۱۳۹۲ با ۱۹ نام، ۲۹ بهمن با ۱۶ نام، و ۵ آذر و ۷ بهمن هر کدام با ۱۰ نام میآیند. زاهدان با ۵۶ نام پرتکرارترین شهر است؛ پس از آن ارومیه با ۵۴، کرج با ۵۳، کرمان با ۵۰ و بندرعباس با ۲۴ نام قرار دارند؛ اهواز، رشت، تبریز و سنندج هر کدام ۱۴ نام دارند. سیستان و بلوچستان با ۶۰ نام در صدر استانهاست.
۴ آبان ۱۳۹۲ در زاهدان
در ۴ آبان ۱۳۹۲ حبیبالله ریگینژاد شورکی همراه ۱۵ نفر دیگر در زندان مرکزی زاهدان به دار آویخته شد. او ۳۳ ساله و پارچهفروش بود و دختری ۳ ساله داشت؛ پس از ۱۵ ماه انفرادی، برای نخستین بار پس از یک سال و نیم همسر و دخترش را دید. به گفتهی منبع، در نامهای آمده است که او به یازده سال حبس محکوم بوده و «برخلاف حکم صادره» اعدام شد. در همان روز ایوب (احمد) بهرامزهی ۳۰ ساله، دیپلمهی ادبیات و طلبه، در زندان همدان اعدام شد. خانوادهاش او را «جوانی ساده» میدانستند که فعالیت سیاسی نداشت؛ او در زندان حافظ کل قرآن شده بود و پیکرش هرگز به خانواده داده نشد.
چند زندگی دیگر
رحیم رشیدی ۵۰ ساله، روحانی و امام جماعت روستای قولنجی و پدر سه پسر و دو دختر، در ۸ آبان ۱۳۹۲ در زندان عادلآباد شیراز اعدام شد. به گفتهی منبع، قاضی به او گفته بود اگر مذهبش را تغییر دهد حکمش سبکتر میشود، و او نپذیرفت. برادرزادهاش گفته است: «عمویم انسان خیلی وطن پرستی بود.» شیرکو معارفی ۳۳ ساله، که دوستانش او را «شوخ طبع و سرزنده» میدانستند، در ۱۳ آبان ۱۳۹۲ بیخبر خانواده در زندان سقز اعدام شد.
هادی راشدی ۴۰ ساله، دبیر شیمی که دانشآموزان بیبضاعت را رایگان درس میداد، در ۱۱ دی ۱۳۹۲ اعدام شد؛ خانوادهاش ۵۳ روز بیخبر ماندند. عطاالله رضوانی ۵۳ ساله، از خادمان جامعهی بهائی بندرعباس، در ۲ شهریور ۱۳۹۲ در همان شهر با گلوله کشته شد و تا امروز اقدامی مؤثر برای یافتن عاملان قتلش انجام نشده است. هاشم شعبانی نژاد (عموری)، دبیر ادبیات عرب و شاعری که به فارسی و عربی شعر میسرود، در ۱۱ دی ۱۳۹۲ اعدام شد؛ از او این جمله مانده است: «تا زمانی که راهکارهای مناسب و مسالمت آمیز برای تحقق خواسته های ما وجود دارد معتقد به خشونت نیستم.»
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان سال ۱۳۹۲ کامل نیست. شمار واقعی اعدامهای سال ۱۳۹۲ بیشتر است و بسیاری بینام گزارش شدند؛ ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. تقریباً همهی نامهای این صفحه از بنیاد عبدالرحمن برومند آمدهاند، با ۳۷۷ گزارش؛ ویکیپدیای فارسی ۳ مورد، ویکیپدیای انگلیسی ۲ مورد و مرکز حقوق بشر در ایران ۱ مورد را گزارش کردهاند. پس بیشتر نامهای این سال تنها بر یک منبع تکیه دارند و ما میکوشیم منابع دیگری نیز برای آنان پیدا کنیم. برای ۳۷ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان سال ۱۳۹۲ را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.