جاویدنامان و محکومان به اعدام سال ۱۳۹۹

این صفحه یاد کسانی را نگه می‌دارد که در سال ۱۳۹۹ اعدام یا کشته شدند، و نام کسانی را که در این سال به اعدام محکوم شدند یا در خطر اجرای حکم بودند. در این فهرست ۲۸۳ نام آمده است، از ۸ فروردین ۱۳۹۹ تا ۲۵ اسفند ۱۳۹۹. ۱۹۱ نفر از آنان اعدام شده‌اند. در فهرست سال ۱۳۹۹ دو چیز به چشم می‌آید: شمار زنان، که ۲۳ نفرند و منبعشان زن بودنشان را گفته است، و شمار کسانی که در این سال حکم اعدام گرفتند: ۱۸ نفر.

سرنوشت‌ها

۵۹ نفر در این سال بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۵ نفر در اعتراضات جان باختند و ۲ نفر در خارج از ایران ترور شدند. ۸ نفر در خطر اجرای حکم اعدام بودند. میانه‌ی سنی نام‌های سال ۱۳۹۹ ۳۴ سال است؛ کم‌سن‌ترین ۱۶ ساله و مسن‌ترین ۷۳ ساله بود. ۱ نفر زیر ۱۸ سال داشت.

روزها و جاها

در سال ۱۳۹۹ نام‌ها در طول سال پراکنده‌اند و هیچ روزی بیش از ۶ نام ندارد. روز ۸ آبان ۱۳۹۹ با ۶ نام بیشترین شمار را دارد و پس از آن ۲۴ تیر، ۱۱ دی، ۱۰ اسفند و ۲۴ اسفند ۱۳۹۹ هر کدام با ۵ نام می‌آیند. ارومیه با ۲۴ نام، زاهدان با ۲۲ و سنندج با ۱۷ نام پرتکرارترین شهرها هستند؛ پس از آن کرج با ۱۴، مشهد با ۱۱، رشت با ۱۰ و شیراز با ۱۰ نام قرار دارند. سیستان و بلوچستان با ۳۱ نام، آذربایجان غربی با ۲۹ و کردستان با ۲۲ نام در صدر استان‌ها هستند.

چند زندگی

معصومه کریمی ۳۷ ساله، مادر پسری سه ساله، در خانواده‌ای پنج نفره با دو خواهر بزرگ شده بود. او در دوران حبس در بهداری بند زنان کار خدماتی می‌کرد و به پرستار بند کمک می‌داد. او در ۲۳ اسفند ۱۳۹۹ در زندان لاکان رشت اعدام شد و پیکرش در شاندرمن ماسال به خاک سپرده شد.

مجید اسماعیل‌زاده ۲۱ ساله، پسر کارگری کم‌درآمد، در زمان اتهامی که به او نسبت داده شد ۱۶ ساله بود. به گفته‌ی منبع او را در بازداشت چنان با باتوم زده بودند که تمام بدنش کبود شده بود. او در ۳۰ فروردین ۱۳۹۹ در زندان مرکزی اردبیل اعدام شد. یکی از نزدیکانش گفته است: «همین جوری، یک زنگ به من زدند و گفتند بیا پسرت را ببین!»

شایان سعید‌پور ۲۲ ساله، که در ورزش زورخانه‌ای مقام اول استانی و سوم کشوری گرفته بود و خانواده‌اش از مشکلات روحی او گفته‌اند، در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ در سقز اعدام شد. رحیم یوسفی ۴۰ ساله، پدر دو فرزند، در ۲۱ خرداد ۱۳۹۹ در پیرانشهر اعدام شد.

کشته‌شدگان در جاده‌ها و مرزها

در میان ۵۹ نفری که بیرون از اعتراضات کشته شدند، نام پدرانی دیده می‌شود. باران باشام ۳۵ ساله و علی اشرفیان ۴۰ ساله، هر دو پدر دو فرزند، در مرداد ۱۳۹۹ به گفته‌ی منبع با تیراندازی نیروهای لباس‌شخصی مبارزه با قاچاق کالا در اتوبان زنجان کشته شدند. خالد احمدپور ۲۸ ساله، کولبری که پدر دو فرزند بود، در بهمن ۱۳۹۹ با شلیک مرزبانان در مرز نوکان سردشت جان باخت. جلال خضری، پدر ۵ فرزند، در ۱۱ شهریور و سروش مکاری ۲۰ ساله، پدر یک فرزند، در ۱۲ شهریور ۱۳۹۹ کشته شدند.

درباره‌ی این فهرست

فهرست جاویدنامان و محکومان سال ۱۳۹۹ کامل نیست. شمار واقعی جاویدنامان و محکومان سال ۱۳۹۹ از ۲۸۳ بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۸۸ گزارش است؛ پس از آن شبکه حقوق بشر کردستان با ۱۵۱، هرانا با ۴۳ و شبکه حقوق بشر کردستان (نسخه‌ی انگلیسی) با ۲۹ مورد آمده‌اند. هر نام دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. تنها برای ۱۳ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از نام‌های سال ۱۳۹۹ را می‌شناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.