این صفحه یاد کسانی را نگه میدارد که در سال ۱۴۰۴ اعدام یا کشته شدند، و نام کسانی را که در این سال با حکم اعدام روبهرو بودند. در این فهرست ۸۱۲۴ نام آمده است، از ۹ فروردین ۱۴۰۴ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴. بیشترِ این نامها به چند روز از دی ماه برمیگردد: ۵۳۷۳ نفر در اعتراضات کشته شدند، و در کنار آنان ۲۱۲۹ نفر در این سال اعدام شدند.
سرنوشتها
جز این دو گروه، ۴۵۴ نفر به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۷۴ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی جان باختند، ۲۹ نفر در بازداشت مردند و ۱ نفر در شرایطی مشکوک جان باخت. ۳۳ نفر به اعدام محکوم شده بودند، ۲۷ نفر در خطر اجرای حکم بودند و حکم ۴ نفر تأیید شده بود. ۳۸۲ نفر زیر ۱۸ سال داشتند؛ کودکانی که جوانترینشان بر پایهی دادهها ۲ ساله بود. ۳۰۶ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است. میانهی سنی ۳۰ سال و مسنترین فرد ۷۶ ساله بود.
روزهای دی
روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۱۳۱۵ نام سنگینترین روز سال است و ۱۹ دی با ۸۴۱ نام پس از آن میآید. روزهای ۲۰ دی با ۵۴ نام، ۱۷ دی با ۴۸ نام و ۲۱ دی با ۲۵ نام نیز در همین هفتهاند. تهران با ۹۷۷ نام پرتکرارترین شهر است؛ پس از آن اصفهان با ۴۵۱، کرج با ۴۴۰، مشهد با ۳۷۳، رشت با ۲۱۳، کرمانشاه با ۱۵۲ و شیراز با ۱۲۹ نام قرار دارند. استان تهران با ۱۳۳۵، اصفهان با ۷۱۲، البرز با ۵۵۷ و خراسان رضوی با ۵۴۲ نام در صدر استانها هستند.
چند زندگی
سینا اشکبوسی ۱۷ ساله، تکفرزندی که میخواست برای ادامهی تحصیل به کانادا برود، به گفتهی منبع در ۱۸ دی در پارک تهرانپارس همراه دوستانش شعار میداد که نیروهای حکومتی به سویشان شلیک کردند. سام افشاری ۱۷ ساله، دانشآموز سال آخر رشتهی کامپیوتر، قهرمان شنای استان و تنها فرزند پدرش، در همان روز در کرج کشته شد. پدرش گفته است: «لوله تنفسی در دهانش بود. آمدند و به او شلیک کردند. یک گلوله آخر.»
آیدا عقیلی ۳۴ ساله پیش از رفتن به تظاهرات مادرش را در آغوش گرفت و وصیت کرد که اموالش به چه کسانی برسد. او در دی ۱۴۰۴ در تهران با دو گلوله به سر کشته شد. از نوشتههای او مانده است: «من فرزند اين خاكم.» مسعود ذاتپرور ۳۹ ساله، قهرمان بدنسازی که شاگردان بسیاری را آموزش میداد، روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ در رشت با گلولهی جنگی کشته شد. عرشیا براری ۲۵ ساله، مدرس زبان انگلیسی و قهرمان فیتنس، در همان روز در زنجان جان باخت.
مجتبی وثوق ۳۶ ساله، پدر دو فرزند ۶ ساله و ۶ ماهه که سوپرمارکت داشت، روز ۱۹ دی ۱۴۰۴ در سهراه سیمین اصفهان کشته شد. وحید ارزانلو ۳۸ ساله، طراح مبلمان و پدر سه فرزند خردسال، به گفتهی منبع وقتی به کمک برادرش حمید شتافت با دو گلوله به گردن هدف قرار گرفت؛ هر دو برادر جان باختند. مجتبی ترشیزحاجیکلائی ۴۷ ساله، بازیکن پیشین تراکتور و نساجی، به گفتهی منابع هنگامی که بدنش را سپر همسرش کرده بود کشته شد.
اعدامها
در میان ۲۱۲۹ اعدامشدهی سال ۱۴۰۴، صالح محمدی ۱۹ ساله، کشتیگیری که با تیم ملی کشتی آزاد مدال برنز جام سایتییف را گرفته بود، روز ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ همراه دو نفر دیگر اعدام شد. اتهام او به گفتهی منبع «قتل عمد» بود. به گفتهی نزدیکانش او هنگام حادثه در خانهی عمویش بود، اما دادگاه از احضار شاهدان خودداری کرد.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان و محکومان سال ۱۴۰۴ کامل نیست. شمار واقعی جاویدنامان سال ۱۴۰۴ از ۸۱۲۴ بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از هرانا با ۴۳۴۲ مورد است؛ پس از آن ایران اینترنشنال با ۳۱۱۶، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۲۶۶۹ و کانون حقوق بشر ایران با ۲۰۰۷ مورد آمدهاند. ۵۱۴ نام نیز در فهرستی آمده است که دفتر ریاستجمهوری در ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ منتشر کرد. هر نام دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۱۰۶۴ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان سال ۱۴۰۴ را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.