این صفحه یاد کسانی را نگه میدارد که در سال ۱۳۹۴ اعدام یا کشته شدند، و نام کسانی را که در این سال با حکم اعدام روبهرو بودند. در این فهرست ۳۷۲ نام آمده است، از ۹ فروردین ۱۳۹۴ تا ۲۵ اسفند ۱۳۹۴. ۳۱۵ نفر از آنان اعدام شدهاند؛ اما سال ۱۳۹۴ چهرهی دیگری هم دارد: ۴۳ نفر در این سال بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند.
سرنوشتها
جز اعدامشدگان و آن ۴۳ نفر، ۴ نفر در بازداشت جان باختند، ۳ نفر در خارج از ایران ترور شدند و ۱ نفر در اعتراضات کشته شد. ۳ نفر در این سال به اعدام محکوم شدند و ۳ نفر در خطر اجرای حکم بودند. میانهی سنی کسانی که در سال ۱۳۹۴ جان باختند ۳۰ سال است؛ جوانترینشان ۱۷ ساله و مسنترینشان ۶۸ ساله بود. ۱ نفر زیر ۱۸ سال داشت و ۷ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
روزها و جاها
روز ۱۸ خرداد ۱۳۹۴ با ۱۹ نام سنگینترین روز سال است. پس از آن ۲۴ فروردین با ۱۷ نام، ۴ خرداد با ۱۵ نام، ۲۰ مهر با ۱۴ نام و ۵ مرداد با ۹ نام میآیند. کرج با ۹۹ نام پرتکرارترین شهر است؛ پس از آن ارومیه با ۵۹، تبریز با ۴۲، زاهدان با ۲۵، بندرعباس با ۱۳، تهران با ۱۱ و شیراز با ۱۰ نام قرار دارند. البرز با ۹۱، آذربایجان غربی با ۶۶ و آذربایجان شرقی با ۴۵ نام در صدر استانها هستند.
چند زندگی
شهاب کریمی ۲۸ ساله در کودکی چهار سال را همراه مادرش در زندان گذرانده بود؛ پدرش در سال ۱۳۷۰، وقتی شهاب ۳ ساله بود، اعدام شده بود. شهاب پس از کلاس پنجم مدرسه را رها کرد و در کارگاه مکانیکی کار کرد. او در ۲۴ فروردین ۱۳۹۴، روزی که در این فهرست ۱۷ نام دارد، همراه هشت نفر دیگر اعدام شد. منبع جملهای از مأموران را نقل میکند: «حالا که خانوادهها شورش کردهاند تا فردا صبر نمیکنیم و همین امشب آنها را اعدام میکنیم».
فرشاد حقی ۳۱ ساله، جوشکار و پیمانکار راهسازی که به همسر و فرزندش دل بسته بود، در زندان نوشته بود: «آرزو دارم لااقل برای چند روز در یک محیط آرام باشم. اینجا هیچ زمانی از شبانه روز آرامش نیست.» او در آذر ۱۳۹۴ همراه ۴ نفر دیگر در رجاییشهر اعدام شد. محسن نصیری ۳۰ ساله، دستفروشی که پیش از بازداشت میخواست به خواستگاری دختر مورد علاقهاش برود، سحرگاه ۲۲ دی ۱۳۹۴ همراه سه نفر دیگر در کرج اعدام شد.
صمد ذهبی ۲۱ ساله، کشاورز و دامدار روستایی که به کشتی علاقه داشت، در ۱۳ مهر ۱۳۹۴ در زندان دیزلآباد کرمانشاه اعدام شد؛ مادرش وقتی به ملاقات رفت شنید که پسرش دیگر زنده نیست. مهدی رنجکش ۲۵ ساله، که معلولیت جسمی و ذهنی داشت، روز پیش از اعدامش در پیامی ویدیویی کمک خواسته بود و در دی ۱۳۹۴ در خرمآباد اعدام شد. علیرضا رضایی ۲۴ ساله، صدابردار و دستیار کارگردان افغانستانی، در ۲۹ شهریور ۱۳۹۴ در بازداشتگاهی مرزی پس از لگدی به سینه جان داد. منصور آروند، قهرمان ورزشی مهاباد، نیز در خرداد ۱۳۹۴ مخفیانه اعدام شد.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان و محکومان سال ۱۳۹۴ کامل نیست. شمار واقعی اعدامها و کشتهشدگان سال ۱۳۹۴ از ۳۷۲ بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۲۴ گزارش است؛ پس از آن شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) با ۴۵ و شبکه حقوق بشر کردستان با ۴۱ مورد آمدهاند. هر نام سال ۱۳۹۴ دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۴۳ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان سال ۱۳۹۴ را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.