این صفحه یاد کسانی را نگه می‌دارد که در سال ۱۴۰۱ اعدام یا کشته شدند، و نام کسانی را که در این سال با حکم اعدام روبه‌رو بودند. در این فهرست ۱۶۱۲ نام آمده است، از ۵ فروردین ۱۴۰۱ تا ۲۸ اسفند ۱۴۰۱. سال ۱۴۰۱ سال مرگ مهسا (ژینا) امینی در بازداشت و خیزشی است که پس از آن آمد. در فهرست این سال ۷۷۱ نفر در اعتراضات کشته شدند و ۵۷۲ نفر اعدام شدند.
سرنوشت‌ها
جز این دو گروه، ۱۰۴ نفر در بازداشت جان باختند و ۷۸ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند. ۶ نفر دیگر به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۹ نفر در شرایطی مشکوک و ۲ نفر پس از آزادی از بازداشت جان باختند. ۳۸ نفر در خطر اجرای حکم اعدام بودند، ۳۱ نفر به اعدام محکوم شده بودند و حکم ۱ نفر تأیید شده بود. ۱۳۵ نفر زیر ۱۸ سال داشتند و ۲۳۷ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است. میانه‌ی سنی ۲۷ سال است؛ کم‌سن‌ترین ۲ ساله و مسن‌ترین ۸۸ ساله بود.
روزها و جاها
روز ۸ مهر ۱۴۰۱ با ۱۵۵ نام سنگین‌ترین روز سال است، و زاهدان با ۲۴۱ نام پرتکرارترین شهر؛ سیستان و بلوچستان با ۲۹۶ نام در صدر استان‌هاست. پس از ۸ مهر، روزهای ۳۰ شهریور با ۸۸ نام، ۲۵ آبان با ۳۴ نام و ۳۱ شهریور با ۲۵ نام و ۱۳ آبان با ۲۴ نام می‌آیند. پس از زاهدان، تهران با ۸۸، کرج با ۶۶، شیراز با ۶۱، ارومیه با ۴۴، اصفهان با ۳۶ و سنندج با ۳۴ نام قرار دارند. آذربایجان غربی با ۱۱۴ و استان تهران با ۱۰۶ نام پس از سیستان و بلوچستان می‌آیند.
چند زندگی
مهسا (ژینا) امینی ۲۲ ساله، که در همان سال در رشته‌ی میکروبیولوژی دانشگاه ارومیه پذیرفته شده بود، در ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ در تهران به دست گشت ارشاد بازداشت شد و کمتر از دو ساعت بعد با علائم مرگ مغزی به بیمارستان رسید. او در ۲۵ شهریور جان باخت. پدرش گفته است: «جای او هیچ وقت برای من پر نمی‌شه. من پدرشم.»
نیکا شاکرمی ۱۷ ساله، که در کافی‌شاپی نزدیک میدان انقلاب کار می‌کرد و به نترسی شناخته می‌شد، در ۲۹ شهریور در بلوار کشاورز ناپدید شد و پیکرش پس از روزها بی‌خبری پیدا شد. سارینا ساعدی ۱۶ ساله، دانش‌آموز کلاس نهم در سنندج که می‌خواست پزشک یا استاد دانشگاه شود، با ضربه‌ی باتوم مجروح شد و در ۴ آبان ۱۴۰۱ در بیمارستان جان داد. از او این جمله مانده است: «می‌خواهم فرد مفیدی برای خودم، خانواده و جامعه‌ام شوم.»
کیان پیرفلک، دانش‌آموز کلاس سوم دبستان در ایذه که دوست داشت مهندس رباتیک شود، در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ در خودروی خانواده با شلیک مأموران کشته شد. در روایتی آمده است: «شیشه‌های ماشین بالا بود، بعد ماشین را به رگبار بستند.» مهسا موگویی ۱۸ ساله در فولادشهر، که برای قبولی در دندانپزشکی درس می‌خواند، در ۳۱ شهریور با ساچمه کشته شد. یکی از نزدیکانش پرسیده است: «میخواستم ببینم گناه دخترم چی بود که با دست خالی اعتراض کرد و بدنش رو تیر بارون کردین؟»
پیمان منبری ۲۵ ساله، نرده‌ساز سنندجی که تازه عقد کرده بود، در ۱۶ مهر ۱۴۰۱ از پشت سر هدف قرار گرفت. زانیار الله مرادی ۲۵ ساله، دانشجوی برق در سنندج، و شهریار محمدی ۲۸ ساله در بوکان نیز در آبان این سال با شلیک نیروهای امنیتی کشته شدند. عاطفه نعامی ۳۷ ساله، حسابدار، پس از هشت روز ناپدید بودن در ۵ آذر ۱۴۰۱ مرده در خانه‌اش در کرج پیدا شد.
درباره‌ی این فهرست
فهرست جاویدنامان و محکومان سال ۱۴۰۱ کامل نیست. شمار واقعی جاویدنامان سال ۱۴۰۱ از ۱۶۱۲ بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از کانون حقوق بشر ایران با ۱۳۸۲ مورد است؛ پس از آن ویکی‌پدیای فارسی با ۵۴۳، شبکه حقوق بشر کردستان با ۴۱۹، ویکی‌پدیای انگلیسی با ۴۰۷، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۹۹ و حال‌وش با ۳۲۳ مورد آمده‌اند. هر نام دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۳۰۲ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان سال ۱۴۰۱ را می‌شناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.