جاویدنامان و محکومان به اعدام سال ۱۴۰۵

این صفحه یاد کسانی را نگه می‌دارد که در سال ۱۴۰۵ اعدام یا کشته شدند، و نام کسانی را که در این سال با حکم اعدام روبه‌رو هستند. سال ۱۴۰۵ هنوز به پایان نرسیده است: در این فهرست ۵۶۲ نام آمده است، از ۳ فروردین ۱۴۰۵ تا ۲۳ مهر ۱۴۰۵، و این صفحه با رسیدن گزارش‌های تازه بلندتر خواهد شد. ۳۷۵ نفر از این نام‌ها از آنِ اعدام‌شدگان است، و بسیاری از آنان در اعتراضات دی ۱۴۰۴ (انقلاب شیر و خورشید) بازداشت شده بودند.

سرنوشت‌ها

۶۰ نفر در این سال بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند و ۱۲ نفر دیگر به دست نیروهای حکومتی جان باختند. ۹ نفر در شمار کشته‌شدگان اعتراضات آمده‌اند، که برخی از آنان زخم‌هایشان را از دی ۱۴۰۴ داشتند و در این سال جان دادند. ۳ نفر در بازداشت مردند. ۵۶ نفر در خطر اجرای حکم اعدام‌اند، ۳۲ نفر به اعدام محکوم شده‌اند، حکم ۱۴ نفر تأیید شده و ۱ نفر با اتهامی روبه‌روست که مجازات آن اعدام است. ۷ نفر زیر ۱۸ سال داشتند و ۳۳ زن در این فهرست هستند. میانه‌ی سنی ۳۲ سال است؛ کم‌سن‌ترین ۱۵ ساله و مسن‌ترین ۷۱ ساله بود.

روزها و جاها

روز ۲۲ تیر ۱۴۰۵ با ۲۴ نام سنگین‌ترین روز این ماه‌هاست. پس از آن ۲۷ خرداد با ۱۵ نام، ۹ مرداد با ۱۴ نام و ۲۴ خرداد و ۳ شهریور هر کدام با ۱۳ نام می‌آیند. اصفهان با ۸۱ نام پرتکرارترین شهر است و استان اصفهان با ۸۶ نام در صدر استان‌هاست. پس از اصفهان، کرج با ۳۳، شیراز با ۲۸، تبریز با ۲۴ و مشهد و زاهدان هر کدام با ۲۲ نام قرار دارند.

اعدام‌شدگان پس از دی

علیرضا سپاهی بادجانی ۲۵ ساله در اعتراضات دی در اصفهان بازداشت و در پرونده‌ای که به «میدان علیخانی» معروف شد به اعدام محکوم شد. وکیلش نوشته بود: «موکلم علیرضا سپاهی امروز نفس می‌کشد؛ شاید فردا نه.» او و علیرضا رئیسی ۲۱ ساله، تنها پسر خانواده‌ای که قرار بود در آغاز همین سال جشن نامزدی‌اش را بگیرد، سحرگاه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ در زندان دستگرد اصفهان اعدام شدند.

محمدامین بیگلری ۱۹ ساله، دانشجوی کامپیوتر که در یک پیرایشگاه کار می‌کرد، به گفته‌ی منبع در ۱۸ دی هنگام بازگشت از کار بازداشت شد و با اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شد. او در ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ اعدام شد. ابوالفضل ساعدی ۲۴ ساله، که از سنین پایین نان‌آور خانه بود، در خرداد ۱۴۰۵ در زندان شاهرود اعدام شد. مجید آدینه، نظامی بازنشسته‌ای که به گفته‌ی منبع نزدیک به دو دهه به کودکان بی‌سرپرست کمک کرده بود، در شهریور ۱۴۰۵ در کرج اعدام شد؛ اتهامش به گفته‌ی منبع «اقدام عملیاتی به نفع اسرائیل، آمریکا و گروه‌های متخاصم» بود.

علی‌سینا مصطفوی، کوهنورد و نوازنده‌ای از بم، با اتهام «اقدام مسلحانه» در مهر ۱۴۰۵ در کرمان اعدام شد. گل‌محمد محمدی ۲۳ ساله، شهروند افغانستان، در تیر ۱۴۰۵ در اصفهان اعدام شد؛ به گفته‌ی منبع مأموران در نخستین روز بازداشت دو انگشتش را شکسته بودند.

زخمی‌ها و کشته‌ها

مهدی نصرتی بیلداشی ۲۰ ساله، تکواندوکار، که شامگاه ۱۸ دی با گلوله‌ی جنگی زخمی شده بود، پس از حدود ۳۰ عمل جراحی در ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ جان باخت. مهدی توکلی، عکاس و مدیر خانه عکاسان کردستان، شامگاه ۴ مرداد همراه دو تن از خانواده‌اش در جاده‌ی بانه–مریوان زیر رگبار کشته شد.

در انتظار حکم

ترانه رحیمی ۲۰ ساله، اهل اصفهان، در خطر اجرای حکم اعدام است. به گفته‌ی منبع او علاوه بر حکم اعدام به ۱۱ سال زندان محکوم شده است.

درباره‌ی این فهرست

فهرست سال ۱۴۰۵ کامل نیست و هنوز در حال گردآوری است. شمار واقعی جاویدنامان و محکومان سال ۱۴۰۵ از ۵۶۲ بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از سازمان حقوق بشر ایران با ۲۶۸ مورد است؛ پس از آن هرانا با ۲۶۶، وب‌سایت ایران اینترنشنال با ۱۶۳، اندیشکده یارمحمودی با ۱۲۷، ایران اینترنشنال (انگلیسی) با ۱۱۹ و شبکه حقوق بشر کردستان (نسخه‌ی انگلیسی) با ۳۸ مورد آمده‌اند. هر نام دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۲۰۰ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از نام‌های سال ۱۴۰۵ را می‌شناسید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.