این صفحه یاد ۳۴ تن از مردم سلماس، شهری در استان آذربایجان غربی، را نگه میدارد. فهرست سلماس از ۱ اسفند ۱۳۸۹ آغاز میشود و به ۱۸ دی ۱۴۰۴ میرسد. بیشتر این نامها از زندان آمدهاند: ۲۹ نفر اعدام شدهاند. ۳ نفر در اعتراضات کشته شدهاند و ۲ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی جان باختهاند.
روز نخست و سال ۱۳۹۵
فهرست سلماس با روزی سنگین آغاز میشود: در ۱ اسفند ۱۳۸۹، ۳ نفر از این شهر اعدام شدند و همهی نامهای آن سال به همین یک روز تعلق دارد. سال ۱۳۹۵ با ۱۱ نام سنگینترین سال این صفحه است؛ در آن سال سه روز، ۶ مرداد ۱۳۹۵، ۲ آبان ۱۳۹۵ و ۱۷ آذر ۱۳۹۵، هر کدام دو نام دارند. باقی نامها پراکندهاند: ۲ نام در ۱۳۹۰، ۳ نام در ۱۳۹۲، یک نام در ۱۳۹۴، یک نام در ۱۳۹۸، یک نام در ۱۴۰۰، ۲ نام در ۱۴۰۱، ۳ نام در هر یک از سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ و ۴ نام در ۱۴۰۴. روز ۲۹ دی ۱۴۰۱ نیز دو نام دارد.
سنها از ۱۷ تا ۴۷ سال است و میانهی آن ۳۴ سال. یک نفر در این فهرست زیر ۱۸ سال بوده است، و منابع دربارهی ۲ نفر نوشتهاند که زن بودهاند.
رضا اسماعیلی (مامدی)
رضا اسماعیلی (مامدی) ۳۴ ساله بود. منبع دربارهی خانوادهاش جملهای دارد که تنهایی او را نشان میدهد: «وی متاهل و دارای یک فرزند بود که خانوادهاش را در حادثه آتشسوزی (انفجار گاز) از دست داده بود». به نوشتهی منبع، او «یک ماه در بازداشتگاه اطلاعات سلماس تحت فشارهای جسمی و روحی قرار داشت». در ۴ آبان ۱۳۹۲، «بدون اطلاع خانوادهاش در زندان مرکزی سلماس به دار آویخته شد».
پیکر او به خانواده داده نشد و نیروهای امنیتی او را در جایی نامعلوم دفن کردند. اما خانوادهاش دست برنداشتند. منبع مینویسد آنان «محل دفن جسد را در یکی از گورستانهای سلماس پیدا کرده و جنازه فرزندشان را بیرون آورده و به روستای «دریک»، زادگاهش منتقل کردند». این خانواده با دستان خود فرزندشان را به خاک زادگاهش بازگرداندند.
دیگران
گرمان امینی ۳۶ ساله کولبر و متأهل بود. او در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۵ بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شد. در فهرست سلماس، او یکی از دو نفری است که نه در زندان و نه در خیابان اعتراض، بلکه در راه کار جان داد.
سامی مامدی در ۱۰ آبان ۱۳۹۵ و ایرج حامدی یک روز بعد، در ۱۱ آبان ۱۳۹۵، اعدام شدند. دربارهی هر دو منبع تنها یک کلمه دارد: «متاهل». سن آنان در منابع ما ثبت نشده است. اصغر حاجیزاده ۴۷ ساله، «پدر ۳ فرزند»، در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۳ اعدام شد. اتهامی که به اعدامشدگان این صفحه نسبت داده شده، همان است که مقامات یا منابع گفتهاند، نه حکمی بر گناه آنان.
برای بیشتر نامهای سلماس، از جمله سه نفری که در نخستین روز این فهرست اعدام شدند، منابع جز نام و تاریخ چیزی ثبت نکردهاند. تنها برای ۵ نفر جزئیاتی از زندگی در دست داریم.
منابع و ناتمامی فهرست
این ۳۴ نام همهی جاویدنامان سلماس نیستند. شمار واقعی بیشتر است و از بسیاری از اعدامها هیچ نامی بیرون نیامده؛ در سلماس هم هیچ نامی بدون منبع به این صفحه راه نمییابد. منابع این صفحه شبکه حقوق بشر کردستان با ۲۳ مورد، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۷ مورد، کانون حقوق بشر ایران با ۴ مورد، شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) و هرانا هر کدام با ۳ مورد، و هرانا، شبکه حقوق بشر کردستان و ایران اینترنشنال هر کدام با یک مورد هستند. برخی ثبتها تنها بر یک منبع تکیه دارند. اگر یکی از این مردم سلماس را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.