این صفحه یاد ۱۳۶ تن از مردم زنجان را نگه میدارد. فهرست از ۱۸ مهر ۱۳۸۹ آغاز میشود و به ۵ مهر ۱۴۰۵ میرسد. ۱۰۵ نفر از این مردم اعدام شدهاند و ۲۸ نفر در اعتراضات کشته شدهاند. یک نفر در بازداشت جان باخته، یک نفر بیرون از اعتراضات و یک نفر دیگر به دست نیروهای حکومتی کشته شدهاند.
سالها و روزها
سال ۱۴۰۴ با ۶۷ نام نزدیک به نیمی از این صفحه است و روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۱۲ کشته، تلخترین روز زنجان در این فهرست. در همان سال، در ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ و ۱۷ تیر ۱۴۰۴ هر بار ۳ نفر اعدام شدند. سالهای ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ هر کدام با ۱۰ نام، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵ هر کدام با ۹ نام، و ۱۳۹۶ با ۷ نام و ۱۴۰۰ با ۶ نام نیز سهم چشمگیری دارند. روزهای ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ و ۵ مهر ۱۴۰۵، آخرین روز این فهرست، هر کدام ۳ نام دارند.
سنها از ۱۶ تا ۶۷ سال است و میانهی آن ۳۴ سال. ۷ نفر از این ۱۳۶ نفر زیر ۱۸ سال بودهاند و منابع دربارهی ۱۲ نفر نوشتهاند که زن بودهاند.
دو برادر: سیامند و قهرمان میرزا
نخستین نامهای این صفحه به دو برادر تعلق دارد. سیامند میرزا ۳۳ ساله و قهرمان میرزا ۳۴ ساله هر دو «کارگر ساده» بودند. قهرمان، به نوشتهی منبع، «در زمان حکومت صدام از کردستان عراق به ایران مهاجرت کرده بود» و «متاهل و دارای دو دختر» بود. سیامند «متاهل و دارای یک پسر» بود و منبع میگوید او «در بین زندانیان به سخاوت و از خودگذشتگی مشهور بود»؛ یک بار مسئولیت مواد کشفشده از زندانی دیگری را پذیرفت تا او از ملاقات محروم نشود.
هر دو برادر سحرگاه ۱۸ مهر ۱۳۸۹ در محوطهی زندان مرکزی زنجان، «بدون حضور وکیل و خانوادهاش» به دار آویخته شدند. سیامند پیش از اعدام خواسته بود فرزند خردسالش را ببیند، که همراه مادرش در همان زندان بود؛ این درخواست پذیرفته نشد. پدرشان، به نوشتهی منبع، وقتی برای خبر گرفتن از پسرانش به زنجان رفته بود، «در اثر شوک شنیدن خبر اعدام دو فرزندش فوت کرد».
عرشیا براری
عرشیا براری ۲۵ ساله در ۱۸ دی ۱۴۰۴ کشته شد. منبع او را «مدرس زبان انگلیسی و دانشجوی کارشناسی ارشد با معدل ممتاز» معرفی میکند و مینویسد «براری قهرمان ملی فیتنس، قهرمان بینالمللی کیوکوشین، بدنساز حرفهای و مربی رسمی فدراسیون جهانی کی۹ بود». او مربی آموزش سگهای نگهبان هم بود. گلولهی جنگی به کلیهاش خورد و به نوشتهی منبع، «پیکر نیمهجان عرشیا یک ساعت روی زمین بود و ماموران اجازه امدادرسانی به او را نمیدادند.» پس از مرگش، روایتهایی از سوی نزدیکان حکومت منتشر شد که او را به حمله به کلانتری متهم میکرد.
پدران اعدامشده
دربارهی چند اعدامشدهی دیگر زنجان، منابع تنها از فرزندانشان گفتهاند. مهدی گرگیج ۵۰ ساله، که در ۱۷ اسفند ۱۴۰۲ اعدام شد، «پدر دو فرزند بود». علی عزتی ۴۵ ساله نیز که در ۱۶ تیر ۱۴۰۳ اعدام شد، «پدر دو فرزند» بود. اتهامهایی که در پروندهی این مردم آمده، همان است که مقامات یا منابع گفتهاند، نه حکمی بر گناه.
منابع و ناتمامی
این ۱۳۶ نام همهی جاویدنامان زنجان نیستند. شمار واقعی بیشتر است و از بسیاری از اعدامها نامی منتشر نشده؛ ما هیچ نامی را بیمنبع ثبت نمیکنیم. منابع اصلی این صفحه کانون حقوق بشر ایران با ۶۸ مورد، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۷، هرانا با ۳۰ و ۲۰ مورد، ایران اینترنشنال با ۱۵، سازمان حقوق بشر ایران با ۹، ویکیپدیای فارسی با ۷، وبسایت ایندیپندنت فارسی با ۶، و ویکیپدیای انگلیسی و ایرانوایر هر کدام با ۴ مورد هستند. تنها برای ۶ نفر شرح زندگی داریم و برخی ثبتها یک منبع دارند. اگر یکی از این مردم زنجان را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.