این صفحه یاد ۲۲۴ تن را نگه میدارد که نامشان با کرمان، مرکز استان کرمان، پیوند خورده است؛ از ۱۱ دی ۱۳۸۸ تا ۲۲ مهر ۱۴۰۵. بیشتر این نامها از زندان این شهر آمدهاند: ۱۸۱ نفر اعدام شدهاند. ۳۵ نفر در اعتراضات کشته شدهاند، یک نفر در بازداشت و یک نفر در شرایطی مشکوک جان باخته است. ۳ نفر در خطر اجرای حکم اعداماند، یک نفر به اعدام محکوم شده و ۲ نفر با اتهامی روبهرو هستند که مجازات آن اعدام است.
۱۱ دی ۱۳۹۲
در فهرست کرمان، یک روز بیش از همه سنگینی میکند: ۱۱ دی ۱۳۹۲، که ۵۰ نفر در آن ثبت شدهاند؛ همهی نامهای آن سال در همین یک روز. سالهای ۱۴۰۴ با ۵۶ نام، ۱۳۹۲ با ۵۰ نام و ۱۳۹۳ با ۲۸ نام سنگینترین سالهای این صفحهاند، و پس از آن ۱۴۰۲ با ۱۶، ۱۴۰۱ با ۱۳ و ۱۴۰۰ با ۱۲ نام. روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۱۴ کشته، روزهای ۲۷ شهریور ۱۳۹۳ و ۵ بهمن ۱۳۹۳ هر کدام با ۶ نام و ۴ آذر ۱۴۰۰ با ۵ نام نیز در این فهرست برجستهاند. سنها از ۱۷ تا ۵۴ سال است و میانهی آن ۳۲ سال. ۲ نفر زیر ۱۸ سال بودهاند و منابع دربارهی ۲۷ نفر نوشتهاند که زن بودهاند.
۱۸ دی ۱۴۰۴
روحالله احمدی کوهبنانی ۴۰ ساله در تاسیسات کار میکرد. او و پسرش امیرعلی شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ در ابتدای خیابان استقلال کرمان با گلولهی جنگی کشته شدند. منبع مینویسد او جز امیرعلی، «پدر دو فرزند دیگر بود: یک دختر شش ساله و یک پسر ۱۰ ساله»؛ کودکانی که اکنون پدر و برادر بزرگشان را از دست دادهاند. امین رضایی ۳۱ ساله، تعمیرکار تجهیزات صنعتی کافه، در میدان آزادی کرمان کشته شد. منبع مینویسد: «پسرش «صدار» دو سال و دخترش «رستا» فقط سه ماه داشتند که پدرشان به قتل رسید.» دانیال دیانی ۲۴ ساله، دانشجوی حقوق دانشگاه رازی، نیز در همان شب کشته شد.
مرضیه کمالی ۲۳ ساله، دانشجویی که منبع او را بلوچ معرفی میکند، شامگاه ۱۹ دی ۱۴۰۴ در خیابان بهمنیار از فاصلهی نزدیک با ساچمه از کمر زده شد و جان باخت.
اعدامشدگان
آرمان بحرآسمانی «در زمان وقوع حادثه ۱۶ سال داشت». او در زندان گواهینامهها و تقدیرنامههای ورزشی و فرهنگی گرفت و در ۲۶ دی ۱۳۹۵ در ۲۰ سالگی اعدام شد. منبع مینویسد از سحرگاه آن روز «عده زیادی از مردم محلی در مقابل زندان کرمان تجمع کرده بودند» و برای نجات او دعا میکردند. جلیل شهبخش ۳۰ ساله و برادرزادهاش یوسف شهبخش، که منبع هر دو را بلوچ و از تیرهی قنبرزهی معرفی میکند، در ۱۵ آذر ۱۳۹۷ همراه دستکم ۱۱ نفر دیگر در زندان مرکزی کرمان اعدام شدند؛ به نوشتهی منبع، هر دو زیر شکنجه به داشتن سلاح اعتراف کرده بودند.
علیسینا مصطفوی ۳۹ ساله، کوهنورد و نوازندهای اهل بم که به گفتهی دوستانش چند قله در هیمالیا را فتح کرده بود، در اردیبهشت ۱۴۰۵ در خانهاش بازداشت شد و در مهر ۱۴۰۵ به اتهام «اقدام مسلحانه» اعدام شد. حبیبالله قنبرزهی فرجاد ۳۸ ساله، راننده، در ۲۰ مهر ۱۴۰۵ اعدام شد. این اتهامها روایت مقامات است، نه حکمی بر گناه.
منابع و ناتمامی
۲۲۴ نام همهی جاویدنامان کرمان نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و ما تنها نامهای دارای منبع را میآوریم. منابع اصلی بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۲۵ مورد، کانون حقوق بشر ایران با ۵۲، حالوش با ۳۵، هرانا با ۲۹ و ۲۵، ایران اینترنشنال با ۲۳، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۹، شبکه حقوق بشر کردستان با ۶، ویکیپدیای فارسی با ۵ و ایرانوایر با ۴ مورد هستند. اگر یکی از این ۲۲۴ نفر را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.