این صفحه یاد ۱۷۴ تن را نگه می‌دارد که در آذر ۱۴۰۱ جان دادند یا سرنوشتشان در این ماه رقم خورد؛ از ۱ آذر ۱۴۰۱ تا ۳۰ آذر ۱۴۰۱. آذر ۱۴۰۱ ماهی است که در آن خیابان و زندان هر دو داغ داشتند: ۵۹ نفر در اعتراضات کشته شدند و ۷۰ نفر اعدام شدند. ۲۶ نفر در بازداشت جان باختند؛ شماری چشمگیر برای یک ماه. یک نفر بیرون از اعتراضات کشته شد، یک نفر در شرایطی مشکوک و یک نفر پس از آزادی از بازداشت درگذشت. ۹ نفر در خطر اجرای حکم اعدام‌اند و ۷ نفر به اعدام محکوم شده‌اند.
روزها و شهرها
پرشمارترین روز این ماه ۲۱ آذر ۱۴۰۱ است با ۱۶ نام؛ پس از آن ۱۳ آذر ۱۴۰۱ با ۱۴، ۳ آذر ۱۴۰۱ با ۱۲، ۲۶ آذر ۱۴۰۱ با ۹ و ۹ آذر ۱۴۰۱ با ۸ نام. زاهدان با ۱۵ نام، تهران با ۱۴، کرج با ۱۱، شیراز با ۸، مشهد و قزوین هر کدام با ۶، و بوکان و رشت هر کدام با ۵ نام بیشترین شمار را دارند. در میان استان‌ها، سیستان و بلوچستان با ۲۳ نام پیش است.
سن‌ها از ۱۶ تا ۸۸ سال است و میانه‌ی آن ۳۱ سال. ۴ نفر زیر ۱۸ سال بوده‌اند و منابع درباره‌ی ۳۶ نفر نوشته‌اند که زن بوده‌اند.
نخستین اعدام‌های اعتراضات
محسن شکاری ۲۳ ساله آشپز بود و از شانزده‌سالگی تنها زندگی می‌کرد؛ «دلش می‌خواست یک کافه باز کند» و درباره‌ی کمدی الهی دانته کنجکاو شده بود. به نوشته‌ی منبع، «وی اولین اعدامی اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ بود» و در ۱۷ آذر ۱۴۰۱ به دار آویخته شد؛ به خانواده‌اش خبر اعدام او را ندادند. مجیدرضا رهنورد پائین‌ده ۲۳ ساله، کارگر میوه‌فروشی در مشهد، چهار روز بعد، در ۲۱ آذر ۱۴۰۱، با جرثقیل در ملاعام اعدام شد. خانواده‌اش شب پیش او را دیده بودند، بی‌آنکه بدانند فردا چه خواهد شد. اتهام‌های این دو جوان روایت دادگاه است، نه اثبات گناه.
آیدا رستمی
آیدا رستمی ۳۶ ساله، به نوشته‌ی منبع «پزشک مردمی»، در یکی از بیمارستان‌های تهران پزشک عمومی بود. او در یازده‌سالگی پدرش را از دست داده بود. منبع می‌نویسد او «در اعتراضات زن، زندگی، آزادی به مداوای مخفیانه مجروحان در خانه‌هایشان می‌پرداخت» و پیش‌تر به زلزله‌زدگان کرمانشاه کمک کرده بود. هنگام کمک به مجروحان شناسایی و ربوده شد و در ۲۱ آذر ۱۴۰۱ در بازداشت جان باخت. پیکرش با صورت و دست آسیب‌دیده تحویل شد و کلانتری علت مرگ را «تصادف» نوشت. خانواده‌اش برای او نوشتند: «آیدا جان، انتخاب تو نور بود».
دیگران
عاطفه نعامی ۳۷ ساله، حسابدار و دانشجوی معماری که برای عروسی‌اش آماده می‌شد، پس از هشت روز ناپدید شدن، در ۵ آذر ۱۴۰۱ در خانه‌اش مرده پیدا شد. سپهر اعظمی ۲۴ ساله، آرایشگری که تازه مغازه‌اش را در کمالشهر کرج باز کرده بود و از سگی به نام «تدی» نگهداری می‌کرد، در ۱۵ آذر کشته شد. احسان قاسمی‌فر ۳۲ ساله، ورزشکار، در کرج کشته شد و خانواده را زیر فشار گذاشتند تا علت مرگ را «سکته قلبی» بگویند. ریباز صالحی‌وند ۲۱ ساله در نخستین روز این ماه در مهاباد جان داد.
منابع و ناتمامی
۱۷۴ نام همه‌ی جاویدنامان آذر ۱۴۰۱ نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و فهرست ما تنها نام‌های دارای منبع را دارد. منابع اصلی کانون حقوق بشر ایران با ۱۴۵ مورد، وب‌سایت کانون حقوق بشر ایران با ۶۹، هرانا با ۳۸، حال‌وش با ۳۵، ویکی‌پدیای فارسی با ۲۸، شبکه حقوق بشر کردستان (نسخه‌ی انگلیسی) با ۱۶، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۴، شبکه حقوق بشر کردستان با ۱۲ و ایندیپندنت فارسی با ۲ مورد هستند. اگر آیدا، محسن، مجیدرضا یا یکی دیگر از جاویدنامان آذر ۱۴۰۱ را می‌شناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.