این صفحه یاد ۱۱۲ تن را نگه میدارد که نامشان با تیر ۱۴۰۵ پیوند خورده است؛ کسانی که در این ماه جان دادند یا سرنوشتشان در آن رقم خورد، از ۱ تیر ۱۴۰۵ تا ۳۱ تیر ۱۴۰۵. ۴۵ نفر از آنان در این ماه اعدام شدند و ۲۲ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند. یک نفر در بازداشت جان باخت. برای بخش بزرگی از این صفحه هنوز پایانی نوشته نشده است: ۲۶ نفر در خطر اجرای حکم اعداماند، حکم اعدام ۱۰ نفر تأیید شده و ۸ نفر به اعدام محکوم شدهاند.
روزها و شهرها
روز ۲۲ تیر ۱۴۰۵ با ۲۴ نام پرشمارترین روز این ماه است. پس از آن ۱۴ تیر با ۱۰ نام، ۲۴ تیر با ۹ نام، و ۱۱ تیر و ۲۳ تیر ۱۴۰۵ هر کدام با ۷ نام میآیند. در ۱۱ تیر، چند مرد از زاهدان و پیرامون آن در یک روز بیرون از اعتراضات کشته شدند؛ از سه تن از آنان پایینتر یاد میکنیم.
اصفهان با ۲۱ نام بیش از هر شهر دیگری در این ماه نام دارد؛ پس از آن کرج با ۹، تبریز با ۸، شیراز با ۷، زاهدان و اراک هر کدام با ۵ و یاسوج با ۳ نام آمدهاند. شیروان، کرمانشاه و ایرانشهر هر کدام ۲ نام دارند. در میان استانها، اصفهان با ۲۲ نام پیش است و پس از آن البرز با ۹، آذربایجان شرقی با ۸، و سیستان و بلوچستان و فارس هر کدام با ۷ نام قرار دارند.
سنها از ۱۵ تا ۶۹ سال است و میانهی آن ۳۰ سال. یک نفر زیر ۱۸ سال بوده و منابع دربارهی ۶ نفر نوشتهاند که زن بودهاند. برای ۴۳ نفر از این ۱۱۲ نفر شرحی از زندگی در دست است.
اصفهان
گلمحمد محمدی ۲۳ ساله، شهروند افغانستان، اهل هرات بود و به نوشتهی منبع از کودکی همراه خانوادهاش به اصفهان مهاجرت کرده بود. منبع مینویسد مأموران در همان روز نخست بازداشت دو انگشت او را شکستند و هر روز چند بار با شلاق او را میزدند. بستگانش برای گرفتن وکیل مستقل با موانع امنیتی و قضایی روبهرو شدند و در پیگیری کار او به بازداشت تهدید شدند. او در تیر ۱۴۰۵ در اصفهان اعدام شد و پیکرش را بیمراسم عمومی در روستای رحمتآباد، از توابع شهرستان تیران و کرون، به خاک سپردند.
عرفان اسفندیاری، متولد ۱۳۸۶، در ۱۹ سالگی یکی از متهمان پروندهای بود که با نام «میدان علیخانی اصفهان» شناخته میشود. به نوشتهی منبع، حکم اعدام او بامداد یکشنبه ۲۸ تیر اجرا شد. پیکرش بدون حضور خانواده در بوئینمیاندشت دفن شد و به خانواده اجازهی برگزاری مراسم ندادند.
ترانه رحیمی ۲۰ ساله، اهل اصفهان، در ۲۲ تیر ۱۴۰۵، پرشمارترین روز این ماه، در شمار کسانی آمده است که در خطر اجرای حکم اعداماند. به گفتهی منبع، او افزون بر حکم اعدام به ۱۱ سال زندان نیز محکوم شده است.
بیرون از اعتراضات
واحد شهنوازی ۶۹ ساله، فرزند جلال، اهل و ساکن زاهدان و پدر هشت فرزند، در ۱ تیر ۱۴۰۵، نخستین روز این ماه، بیرون از هر اعتراضی کشته شد؛ او مسنترین فرد این صفحه است. به نوشتهی منبع، وقتی خانوادهاش برای پیگیری به ادارهی مبارزه با مواد مخدر کرمان رفتند، یکی از مسئولان آنجا با تندی گفت که پیکر او را تحویل نخواهند داد.
زانیار ایراننژاد ۲۳ ساله کولبر بود؛ حدود ۵ سال پیش ازدواج کرده بود و پدر یک نوزاد بود. او در ۲۳ تیر ۱۴۰۵ کشته شد و گفته میشود پیکرش به سردخانهی بیمارستان بوعلی مریوان برده شد.
در ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ابراهیم معاجری، اهل منطقهی کوثر جدید (شهرک باباییان قدیم) زاهدان، محمد بندانی، فرزند سلطان و ساکن شهرک گاوداران زاهدان، و بلال راستاروش (هاشمزهی) ۲۷ ساله، فرزند عبدالله، متأهل و به نوشتهی منبع زندانی سیاسی عقیدتی سابق، بیرون از اعتراضات کشته شدند. منابع ما دربارهی این سه مرد جز همین چند کلمه چیزی ثبت نکردهاند.
حکمها و اعدامهای دیگر
عارف خوشکار در ۲۰ آبان ۱۴۰۱، در میانهی اعتراضات سراسری، در محلهی فلاح تهران بازداشت شده بود. به گزارش هرانا، وکیلش پیشتر گفته بود پرونده پر از ابهام است. او در ۲۴ تیر ۱۴۰۵ در کرج اعدام شد و به نوشتهی منبع، مسئولان زندان پیکرش را به خانواده ندادند و حدود ساعت ۱۱ ظهر به سردخانهی بهشت زهرای تهران بردند.
مهدی ناظر و نامزدش مهناز چاردولی در تیر ۱۴۰۵ به اعدام محکوم شدند. به گفتهی منبع، در تاریخی که آنان بازداشت شدند هیچ گزارشی از تجمع یا حمله به مسجدی منتشر نشده بود، و وکیل تسخیریشان، به گفتهی یک منبع آگاه، از خانوادهها پول گرفته و عملاً خواست قاضی را پیش برده است. این حکمی است که دادگاه داده، نه اثبات گناه.
عبدالواحد سنگری ۳۵ ساله، فرزند عیدمحمد، متأهل و پدر یک فرزند، در ۳۱ تیر ۱۴۰۵، آخرین روز این ماه، در ایرانشهر اعدام شد؛ یکی از منابع سن او را ۳۲ سال نوشته است. اتهامهایی که در پروندهی اعدامشدگان تیر ۱۴۰۵ آمده، روایت مقامات است و این صفحه آن را حکمی بر گناه آنان نمیداند.
منابع و ناتمامی
این ۱۱۲ نام همهی کسانی نیست که در تیر ۱۴۰۵ اعدام یا کشته یا به اعدام محکوم شدند؛ شمار واقعی بیشتر است و نام بسیاری هرگز منتشر نمیشود. ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبعی دارد؛ هر نام دستکم یک منبع دارد، اما برخی تنها بر یک گزارش تکیه دارند. منابع اصلی این ماه سازمان حقوق بشر ایران با ۴۳ مورد، اندیشکده یارمحمودی با ۳۸، هرانا با ۳۴، وبسایت ایران اینترنشنال با ۳۳، آژانس خبررسانی کُردپا با ۲۱، حالوش با ۱۴ و ۶ مورد، ایران اینترنشنال (انگلیسی) با ۱۳، شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) با ۹ و کیهان لندن با ۴ مورد هستند. اگر یکی از این ۱۱۲ نفر را میشناختید، یا از سرنوشت امروز کسانی که در خطر اعداماند خبری دارید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.