این صفحه یاد زنانی را نگه میدارد که اعدام شدند، در اعتراضات کشته شدند یا در بازداشت جان باختند. در این فهرست ۱۰۵۶ زن آمده است، از ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ تا ۸ مهر ۱۴۰۵. پیش از هر چیز باید گفت: ما زنی را در این صفحه میآوریم که منبعش زن بودن او را صریحاً گفته باشد. در بسیاری از خبرهای کوتاه اعدام، جنسیت ذکر نمیشود؛ پس زنان دیگری هم در فهرست کلی ما هستند که اینجا دیده نمیشوند، و شمار زنان جاویدنام بیگمان بیش از این است.
سرنوشتها
بیشترِ این زنان، ۸۲۱ نفر، اعدام شدهاند. ۱۹۸ زن در اعتراضات کشته شدند، ۱۶ زن در بازداشت جان باختند، ۱۱ زن بیرون از اعتراضات و ۴ زن در شرایط دیگر به دست نیروهای حکومتی کشته شدند. ۳ زن در خارج از ایران ترور شدند، ۲ زن در شرایطی مشکوک جان باختند و ۱ زن پس از آزادی از بازداشت درگذشت. ۴۰ نفر از این فهرست دختران زیر ۱۸ سال بودند. میانهی سنی ۳۳ سال است و مسنترین زن این فهرست ۷۲ سال داشت؛ کمترین سنی که در دادهها آمده ۳ سال است.
تا پیش از ۱۴۰۱ شمار زنان در هر سال این فهرست کم است، اما از آن پس بالا میرود: ۲۳۱ زن در ۱۴۰۱، ۱۹۱ زن در ۱۴۰۲، ۱۹۵ زن در ۱۴۰۳ و ۲۹۸ زن در ۱۴۰۴. دو روز از همه سنگینترند: ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۴۸ نام و ۱۹ دی ۱۴۰۴ با ۴۳ نام. کرج با ۹۱ نام پرتکرارترین شهر است، و پس از آن تهران با ۷۲، ارومیه با ۵۵، شیراز با ۵۳، زاهدان با ۴۰ و اصفهان با ۳۹ نام. البرز با ۹۷ نام و تهران با ۸۷ نام در صدر استانها هستند.
دخترانی که در اعتراضات کشته شدند
مهسا موگویی ۱۸ ساله از فولادشهر بود و سخت درس میخواند تا در کنکور دندانپزشکی قبول شود. منبع میگوید او در تکواندو، آمادگی جسمانی و دو و میدانی «برنده ۱۰۸ مدال شده بود». او در ۳۱ شهریور ۱۴۰۱ با گلولهی ساچمهای کشته شد. یکی از نزدیکانش پرسید: «میخواستم ببینم گناه دخترم چی بود که با دست خالی اعتراض کرد و بدنش رو تیر بارون کردین؟»
سارینا ساعدی ۱۶ ساله، دانشآموز کلاس نهم در سنندج، آرزو داشت پزشک یا استاد دانشگاه شود. از او این جمله مانده است: «میخواهم فرد مفیدی برای خودم، خانواده و جامعهام شوم.» او در آبان ۱۴۰۱ با ضربهی باتوم به سر جان باخت. نیکا شاکرمی ۱۷ ساله در کافیشاپی نزدیک میدان انقلاب کار میکرد؛ منبع میگوید «رویایش زندکی در کشوری بود که بتواند در آن آزاد باشد.» پیکر او پس از روزها بیخبری در سردخانهی کهریزک پیدا شد.
زنانی از دی ۱۴۰۴
یلدا محمدخانی ۱۶ ساله، دانشآموز ممتاز رشتهی انیمیشن در فردیس، آرزو داشت انیماتور شود. او در ۱۹ دی ۱۴۰۴ با چند گلوله کشته شد. رها بهلولیپور ۲۳ ساله، دانشجوی زبان ایتالیایی دانشگاه تهران، به گفتهی منبع «عاشق زندگی، کتاب، هنر و موسیقی بود». از او این جمله مانده است: «من خیلی طرفدار زندگیام.» او شامگاه ۱۸ دی در نزدیکی میدان فاطمی تهران زخمی شد و روز بعد جان باخت. آیدا عقیلی ۳۴ ساله، شمعساز و عکاس، پیش از رفتن به تظاهرات مادرش را در آغوش گرفت؛ او در دی ۱۴۰۴ در تهران با دو گلوله به سر کشته شد و طبق وصیتش کنار مادربزرگش به خاک سپرده شد.
دربارهی این فهرست
فهرست زنان جاویدنام کامل نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و نام بسیاری از زنان هرگز منتشر نشد. ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم نامهای این صفحه از کانون حقوق بشر ایران با ۸۷۸ مورد است؛ پس از آن شبکه حقوق بشر کردستان با ۲۷۸، حالوش با ۲۱۷، هرانا با ۱۹۸، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۵۸ و وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۱۱۶ مورد آمدهاند. هر نام دستکم یک منبع دارد، ولی برخی فقط یکی. برای ۳۰۹ زن شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از این ۱۰۵۶ زن را میشناختید، یا زنی را میشناسید که باید در این صفحه باشد، خاطره یا اصلاح خود را برای ما بفرستید.