این صفحه یاد مسلمانان سنی را نگه میدارد که کشته یا اعدام شدند، یا در خطر اعدام هستند. در این فهرست ۲۱۷ نام آمده است، از ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۸ تا ۱۲ آذر ۱۴۰۴. یک نکته را باید از آغاز گفت: کسی در این صفحه آمده که منبعش صریحاً گفته باشد سنیمذهب بوده است. مذهب در بیشتر خبرهای اعدام و کشتار ذکر نمیشود، پس بیگمان بسیاری دیگر از مسلمانان سنی در فهرست کلی ما هستند که در این صفحه دیده نمیشوند. این صفحه بر پایهی آن چیزی است که منابع گفتهاند، نه حدس ما.
سرنوشتها و روزها
از این ۲۱۷ نفر، ۱۱۳ نفر اعدام شدهاند. ۴۸ نفر در اعتراضات کشته شدند، ۲۲ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۳ نفر به دست نیروهای حکومتی کشته شدند و ۳ نفر در بازداشت جان باختند. ۲۴ نفر در خارج از ایران ترور شدند. حکم اعدام ۲ نفر تأیید شده است، ۱ نفر به اعدام محکوم شده و ۱ نفر در خطر اجرای حکم اعدام است. ۱۴ نفر از این فهرست زیر ۱۸ سال بودهاند؛ کودکانی که جوانترینشان بر پایهی دادهها ۸ ساله بود. ۶ زن نیز در این فهرست هستند.
سال ۱۴۰۱ با ۵۳ نام سنگینترین سال است و بیشتر آن به یک روز برمیگردد: ۸ مهر ۱۴۰۱ با ۳۰ نام. روز دیگری که در این فهرست بار سنگینی دارد ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ است با ۲۳ نام، و به همین دلیل سال ۱۳۹۵ با ۳۴ نام دومین سال پرشمار است. سال ۱۳۹۹ با ۲۳ نام و ۱۳۹۲ با ۱۶ نام نیز سنگیناند. زاهدان با ۷۰ نام پرتکرارترین شهر است، و پس از آن کرج با ۴۱، تهران با ۱۱ و سنندج با ۱۰ نام میآیند. سیستان و بلوچستان با ۸۷ نام و البرز با ۳۴ نام در صدر استانها هستند و پس از آنها تهران، کردستان و آذربایجان غربی قرار دارند. میانهی سنی ۳۱ سال و مسنترین فرد ۶۴ ساله بوده است.
چند زندگی
مهسا (ژینا) امینی ۲۲ ساله بود و در سال ۱۴۰۱ در رشتهی میکروبیولوژی دانشگاه ارومیه پذیرفته شده بود. نزدیکانش گفتهاند: «به قدری به پزشکی علاقه داشت که همه وسایل پزشکی را خریده بود.» او روز ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ در تهران به دست گشت ارشاد بازداشت شد و در ۲۵ شهریور جان باخت. پدرش گفته است: «جای او هیچ وقت برای من پر نمیشه. من پدرشم.»
زانیار الله مرادی ۲۵ ساله، کارگر سنندجی و دانشجوی کاردانی برق، در آبان ۱۴۰۱ در اعتراضات سنندج با گلوله کشته شد. از نزدیکانش این جمله مانده است: «زانیار هیچوقت نمیخواست کسی آسیب ببیند. همیشه خودش جلو میرفت تا دیگران در امان بمانند.» به خانوادهاش گفته شد برای پس گرفتن پیکر باید ۴۰۰ میلیون تومان بپردازند.
آزاد شهابی ۳۸ ساله، شیخ خانقاهی در سقز و پدر دو فرزند، در ۲۸ تیر ۱۴۰۳ با گلولهی افرادی ناشناس کشته شد. منبع میگوید او بیآنکه کسی بداند «به خانوادههای جانباختگان اعتراضات در کردستان کمک میکرد». دو مرد سنیمذهب، زانیار مرادی ۳۰ ساله و لقمان مرادی ۳۵ ساله، صبح ۱۷ شهریور ۱۳۹۷ با هم در اوین به دار آویخته شدند. لقمان کولبر و رانندهی جرثقیل بود و همبندانش او را «مثل عضوی از خانوادهشان» میدانستند. محل دفن زانیار تا چهلمین روز به خانوادهاش گفته نشد.
دربارهی این فهرست
فهرست مسلمانان سنی کامل نیست. شمار واقعی بیشتر است و نام بسیاری هرگز منتشر نشد؛ ما تنها نامی را میآوریم که منبعی دارد، و تنها وقتی کسی را در این صفحه قرار میدهیم که منبع مذهبش را گفته باشد. بیشترین سهم این ۲۱۷ نام از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۲۰۰ مورد است؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۸۷، شبکه حقوق بشر کردستان با ۸۰ و ویکیپدیای فارسی با ۴۸ مورد آمدهاند. هر نام دستکم یک منبع دارد، اما برخی تنها بر یک گزارش تکیه دارند. برای ۱۲۴ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از این مسلمانان سنی را میشناختید، یا مذهب یا جزئیات دیگری در اینجا نادرست آمده، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.