این صفحه یاد شهروندان بلوچ را نگه میدارد که اعدام یا کشته شدند، یا اکنون در خطر اعدام هستند. در این فهرست ۴۵۸ نام آمده است؛ نخستین تاریخ آن ۳۰ خرداد ۱۳۸۹ و آخرین آن ۲۰ مهر ۱۴۰۵ است. کسی در این صفحه آمده که منبعش قومیت او را صریحاً بلوچ ذکر کرده است. در بسیاری از خبرها قومیت گفته نمیشود، پس شهروندان بلوچ دیگری هم در فهرست کلی ما هستند که اینجا دیده نمیشوند. این صفحه تصویری است از آنچه منابع گفتهاند، نه شمار کامل بلوچهایی که جان باختند.
سرنوشتها
بیشترِ نامهای این صفحه، ۳۷۶ نفر، اعدام شدهاند. ۲۶ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۱۳ نفر در بازداشت جان باختند و ۱ نفر در اعتراضات کشته شد. ۴۰ نفر در خطر اجرای حکم اعدام هستند، ۱ نفر به اعدام محکوم شده است و حکم اعدام ۱ نفر تأیید شده است. یعنی برای شماری از کسانی که در این فهرست آمدهاند هنوز میتوان صدایشان را رساند. ۱۴۸ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است، و ۵ نفر زیر ۱۸ سال بودهاند. میانهی سنی ۳۳ سال است و مسنترین فرد ۷۲ سال داشته است.
نکتهی تلخ این فهرست، تراکم آن در سالهای اخیر است. پیش از سال ۱۴۰۰ تنها یک نام، از سال ۱۳۸۹، در این صفحه آمده است و سال ۱۴۰۰ هم ۹ نام دارد؛ اما در سال ۱۴۰۱ شمار به ۹۱، در ۱۴۰۲ به ۱۴۲، در ۱۴۰۳ به ۱۰۹ و در ۱۴۰۴ به ۹۸ نام میرسد. شمار کمِ سالهای پیشین لزوماً به معنای کم بودن جاویدنامان بلوچ در آن سالها نیست؛ ممکن است منابع آن سالها قومیت کسی را کمتر ذکر کرده باشند. زاهدان با ۷۳ نام پرتکرارترین شهر است، و پس از آن بیرجند با ۳۰، بندرعباس با ۲۱، اصفهان با ۱۵، شیراز و کرمان هر کدام با ۱۴ نام قرار دارند. ایرانشهر، زابل، سراوان و بم نیز در فهرست شهرها هستند. سیستان و بلوچستان با ۹۸ نام در صدر استانهاست. روزهای ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲، ۴ آبان ۱۴۰۲، ۱۸ مهر ۱۴۰۳ و ۲۵ آذر ۱۴۰۳ هر کدام با ۶ نام سنگینترین روزها هستند.
چند زندگی
محمدرضا شیهکی (سنگینزهی) به گفتهی منبع «در زمان ۱۶ سالگی بازداشت و به اعدام محکوم شد» و در ۲۵ سالگی، سحرگاه ۱۰ مهر ۱۴۰۴، در زندان ایرانشهر اعدام شد. ذبیالله سارانی ۲۹ ساله، که منابع او را متاهل و پدر فرزندانی خردسال میخوانند، در فروردین ۱۴۰۴ در خطر اجرای حکم اعدام گزارش شد.
وحید نارویی ۳۱ ساله در ۲۱ آذر ۱۴۰۱ در شیراز اعدام شد، و عبدالله صوفی (گلمیر ریگی) در ۲۳ آبان ۱۴۰۱. سعید حسنزهی ۳۰ ساله و نورمحمد نوری هر دو در ۱۹ شهریور ۱۴۰۳ اعدام شدند؛ منابع آنان را متاهل و دارای فرزند خواندهاند. برای بیشتر این نامها منابع تنها چند کلمه ثبت کردهاند: سن، شهر، تاریخ و اینکه همسر و فرزندی داشتند.
در روزهای ۲۵ و ۲۶ آذر ۱۴۰۳ چند شهروند بلوچ پشت سر هم اعدام شدند؛ از جمله الیاس تردست ۲۲ ساله، علیرضا گلهبچه ۳۷ ساله، محمدوزیر رودینی ۴۵ ساله و یعقوب براهوییمقدم. منابع دربارهی شماری از آنان نوشتهاند که متاهل و دارای فرزند بودند. سعید براهویی ۳۸ ساله نیز در ۹ مرداد ۱۴۰۲ اعدام شد و منبع او را متاهل و پدر سه فرزند میخواند.
دربارهی این فهرست
فهرست شهروندان بلوچ کامل نیست. شمار واقعی بیشتر است و نام بسیاری هرگز منتشر نشد؛ ما تنها نامی را میآوریم که منبع داشته باشد. بیشتر نامهای این صفحه از حالوش آمده است، با ۴۸۴ مورد؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۲۸۳، هرانا با ۶۱ و بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۵ مورد. هر نام دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها بر یک گزارش تکیه دارند. برای ۲۷۱ نفر جزئیاتی از زندگی ثبت شده است. اگر یکی از این ۴۵۸ نفر را میشناختید، خاطره، نام درست یا اصلاحی را با ما در میان بگذارید.