این صفحه یاد شهروندان عرب را نگه میدارد که اعدام شدند، و نام کسانی را که هنوز در خطر اجرای حکم اعدام هستند. در این فهرست ۱۶ نام آمده است. نخستین تاریخ آن ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۰ است و آخرین آن ۲۸ آذر ۱۴۰۴. کسی در این صفحه آمده که منبعش صریحاً قومیت او را عرب ذکر کرده است. بسیاری از خبرها قومیت را نمیگویند، پس بیگمان شهروندان عرب دیگری در فهرست کلی ما هستند که در این صفحه دیده نمیشوند. این صفحه تنها آن بخشی را نشان میدهد که منابع روشن کردهاند، و شمار اندک آن بیش از هر چیز نشاندهندهی کمبود منابعی است که قومیت را ثبت کنند.
سرنوشتها و جاها
از این ۱۶ نفر، ۱۲ نفر اعدام شدهاند و ۴ نفر در خطر اجرای حکم اعدام هستند؛ جان این چهار نفر، بر پایهی آخرین خبرها، هنوز در خطر است. همهی کسانی که در این صفحه آمدهاند جوان بودند: کمسنترینشان ۱۶ ساله و مسنترینشان ۲۹ ساله بوده و میانهی سنی ۲۳ سال است. ۱ نفر زیر ۱۸ سال بوده است. در این فهرست هیچ زنی ثبت نشده است؛ این به معنای نبودن زنان عرب در میان جاویدنامان نیست، بلکه منبعی نیافتهایم که هم زن بودن و هم قومیت کسی را ذکر کند.
این فهرست تقریباً به یک شهر گره خورده است: ۱۲ نفر از اهواز بودهاند و استان خوزستان با همین ۱۲ نام بیشترِ این صفحه را در بر میگیرد. اراک و ایلام هر کدام یک نام دارند. سالهای ۱۳۹۰ و ۱۴۰۲، هر کدام با ۴ نام، پرشمارترین سالهای این صفحهاند و پس از آن ۱۴۰۴ با ۲ نام میآید. در ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۲ چهار نفر و در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۰ سه نفر از این فهرست در یک روز جان باختند. روزهای ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۰، ۷ بهمن ۱۳۹۲ و ۱۷ آبان ۱۴۰۱ هر کدام یک نام دارند. دو تاریخ اردیبهشتی ۱۳۹۰، با فاصلهی سه روز از هم، چهار نام از این صفحه را در خود دارند.
دو نام
برای تنها ۱ نفر از این فهرست شرحی از زندگی در دست داریم، و آن هم بسیار کوتاه است. هاشم شعبانی در ۷ بهمن ۱۳۹۲ اعدام شد. منبع انگلیسیزبان او را تنها با این عبارت معرفی میکند: “دبیر زبان و ادبیات عرب دبیرستان” (ترجمه از انگلیسی)؛ یعنی دبیر زبان و ادبیات عربی در دبیرستان.
سعید مقدم ۲۹ ساله، که منبع او را مجرد میخواند، در ۱۷ آبان ۱۴۰۱ در اراک اعدام شد. برای نامهای دیگر این صفحه جز نام، شهر و تاریخ چیزی نمیدانیم؛ نه شغلشان را، نه خانوادهشان را، نه آنچه نزدیکانشان دربارهشان گفتهاند. هر یک از این شانزده نام انسانی است که در اهواز، اراک یا ایلام زندگی کرد و کسانی را پشت سر گذاشت.
دربارهی این فهرست
فهرست شهروندان عرب کامل نیست. شمار واقعی جاویدنامان عرب بیشتر است و نام بسیاری هرگز منتشر نشد یا قومیتشان در خبرها نیامد؛ ما تنها نامی را میآوریم که منبع دارد. نامهای این صفحه از مرکز حقوق بشر در ایران، کانون حقوق بشر ایران و حالوش هر کدام با ۸ مورد، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۴ مورد و هرانا با ۲ مورد آمدهاند. هر نام دستکم یک منبع دارد، اما برخی از این نامها تنها بر یک منبع تکیه دارند. از آنجا که برای پانزده نفر از این شانزده نفر هیچ شرحی از زندگی نداریم، هر خاطرهای ارزشمند است. اگر یکی از این شهروندان عرب را میشناختید، نام کامل، خاطره یا اصلاحی دربارهی او را با ما در میان بگذارید تا یادش بماند.