این صفحه یاد ۶۹۴۸ انسانی را نگه میدارد که در اعتراضات کشته شدند؛ بیشترشان با گلوله یا ساچمه، در خیابان، در میدان یا بر سر کوچهی خانهی خود. نخستین نام این فهرست به ۲۴ خرداد ۱۳۸۸ برمیگردد و آخرین آن به ۱۱ مهر ۱۴۰۵. اینها کسانیاند که برای اعتراض به خیابان آمدند، یا تنها از کنار اعتراض میگذشتند، و به خانه بازنگشتند.
موجها و روزها
کشتهشدگان این صفحه در چند موج جمع شدهاند. ۹۷ نام از سال ۱۳۸۸ است و ۱۶ نام از ۱۳۹۶. سال ۱۳۹۸ با ۶۳۸ نام و ۱۴۰۱ با ۷۷۱ نام دو موج بزرگاند. اما سال ۱۴۰۴ با ۵۳۷۳ نام از همه سنگینتر است، و بخش بزرگی از آن به دو روز برمیگردد: ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۱۳۰۲ کشته و ۱۹ دی ۱۴۰۴ با ۸۳۶ کشته. این دو روز خونینترین روزهای کل این فهرستاند. پس از آنها ۸ مهر ۱۴۰۱ با ۱۴۲ نام و ۲۵ و ۲۶ آبان ۱۳۹۸ با ۱۱۸ و ۹۰ نام میآیند.
تهران با ۱۱۳۸ نام پرتکرارترین شهر است و پس از آن اصفهان با ۴۱۷، کرج با ۳۹۵، مشهد با ۳۴۸، رشت با ۱۷۱، زاهدان با ۱۶۹ و کرمانشاه با ۱۶۸ نام قرار دارند. فردیس، شهریار و اسلامشهر نیز در فهرست شهرهای پرتکرار هستند. استان تهران با ۱۶۴۳ نام در صدر است. میانهی سنی کشتهشدگان ۲۷ سال است و مسنترینشان ۸۸ سال داشت. ۵۱۳ نفر زیر ۱۸ سال بودند، کودکانی که جوانترینشان بر پایهی دادهها ۲ ساله بود. ۱۹۸ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
چند زندگی
مسعود ذاتپرور ۳۹ ساله، قهرمان دو دورهی فیزیک کلاسیک جهان، از خانوادهای ورزشی در رشت بود و شاگردان بسیاری را تمرین میداد. او روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ در اعتراضات رشت با گلولهی جنگی کشته شد. از او این جمله نقل شده است: «صدایی که ۴۰ سال خفه شده، باید فریاد زده شود». به گفتهی منبع، پدرش، پیشکسوت وزنهبرداری، پس از مرگ پسرش بر اثر سکتهی قلبی درگذشت.
عرشیا براری ۲۵ ساله از زنجان، قهرمان ملی فیتنس و کیوکوشین، مدرس زبان انگلیسی و دانشجوی کارشناسی ارشد با معدل ممتاز بود. او در ۱۸ دی ۱۴۰۴ با گلولهای به کلیه کشته شد؛ به گفتهی منبع «پیکر نیمهجان عرشیا یک ساعت روی زمین بود و ماموران اجازه امدادرسانی به او را نمیدادند.» مجتبی وثوق ۳۶ ساله در اصفهان سوپرمارکت داشت و پدر دو فرزند ۶ ساله و ۶ ماهه بود. منبع مینویسد که او در راه بازگشت از نزد برادرش دید مأموری مسلح به زنی حمله کرده است، به کمک آن زن شتافت و با گلوله کشته شد. پیکرش تا یک هفته به خانواده تحویل داده نشد.
کیان پیرفلک، کودک کلاس سومی ایذه که قایقی برای جشنوارهی جابربن حیان ساخته بود، در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ کشته شد؛ منبع میگوید تیر «ریه اش را جلوی چشمان مادر و برادر دو ساله اش سوراخ می کند». سینا اشکبوسی ۱۷ ساله، به گفتهی منبع، «پرچم شیروخورشید را برداشت، ماسک زد و به خیابان رفت، اما هرگز بازنگشت.» او در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در تهرانپارس کشته شد.
این فهرست کامل نیست
شمار واقعی کشتهشدگان اعتراضات از ۶۹۴۸ بیشتر است. نام بسیاری هرگز منتشر نشد و خانوادههای بسیاری زیر فشار سکوت کردند؛ ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبعی برای آن یافتهایم. بیشترین سهم از هرانا با ۴۲۹۷ مورد است؛ پس از آن ایران اینترنشنال با ۳۱۱۴، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۲۲۹۲، ویکیپدیای فارسی با ۱۵۴۱ و کانون حقوق بشر ایران با ۱۴۴۱ مورد آمدهاند. ۵۱۳ نام نیز در فهرستی آمده است که دفتر رئیسجمهور جمهوری اسلامی در ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ منتشر کرد. هر کشتهشده در این صفحه دستکم یک منبع دارد، ولی برخی از آنان تنها در یک گزارش نام برده شدهاند. برای ۱۱۴۲ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از این کشتهشدگان را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را برای ما بفرستید.