این صفحه یاد جاویدنامان استان کهگیلویه و بویراحمد را نگه میدارد. در این فهرست ۸۷ نام آمده است، از ۳ بهمن ۱۳۸۹ تا ۱۱ مرداد ۱۴۰۵. یاسوج با ۶۴ نام و گچساران با ۱۵ نام شهرهای این فهرستاند؛ برای شماری از نامها شهری ثبت نشده است.
سرنوشتها
در این استان اعدام تقریباً همهی نامها را در بر میگیرد: ۷۹ نفر از ۸۷ نفر اعدام شدهاند. ۵ نفر در اعتراضات کشته شدند، ۲ نفر در بازداشت جان باختند و ۱ نفر در خطر اجرای حکم اعدام است. میانهی سنی ۳۰ سال است؛ جوانترین ۱۳ ساله و مسنترین ۶۱ ساله بود. ۱ نفر زیر ۱۸ سال داشت و ۹ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
سالها و روزها
سال ۱۴۰۴ با ۳۹ نام، نزدیک به نیمی از کل این صفحه، سنگینترین سال است. پیش از آن، سال ۱۳۹۱ با ۱۰ نام، و سالهای ۱۳۹۷ و ۱۴۰۰ و ۱۴۰۲ هر کدام با ۴ نام قرار دارند؛ سال ۱۴۰۱ نیز ۶ نام دارد و از سال ۱۴۰۵ تا کنون ۵ نام آمده است. روزهای پرتکرار این استان اینهاست: ۷ دی ۱۳۹۱ با ۵ نام، ۱۰ اسفند ۱۳۹۱ با ۴ نام، و ۱۶ مهر ۱۳۹۰، ۲۱ شهریور ۱۳۹۲ و ۲۳ دی ۱۳۹۷ هر کدام با ۳ نام. در هر یک از این روزها چند خانواده در یاسوج یا گچساران عزیزی را از دست دادند. دو روز از این پنج روز در سال ۱۳۹۱ است؛ سالی که ۱۰ نام از این استان در آن ثبت شده است.
سه نام
برای تنها ۴ نفر از این ۸۷ نفر چیزی از زندگی در منابع ما آمده است. رضا حسینزاده ۲۰ ساله، جوانی لُر که در یاسوج زندگی میکرد، در ۱۹ دی ۱۴۰۴ با گلولههایی به پاهایش زخمی شد. منبع مینویسد: «او آنقدر خون از دست داد که جان جوانش تاب نیاورد.» پیکرش در آرامستان سپیدار یاسوج به خاک سپرده شد و ویدیوهایی از خود او و خاکسپاریاش منتشر شده است. او یکی از ۵ نفری است که در این استان در اعتراضات کشته شدند.
حیدر حسنی مرام، که منبع او را متاهل و پدر یک فرزند خردسال میخواند، در ۱۳ آذر ۱۴۰۱ در یاسوج اعدام شد. فریدون لطفی ۵۱ ساله، پدر چهار فرزند، در ۵ آبان ۱۴۰۴ در یاسوج اعدام شد. این دو جمله تقریباً همهی آن چیزی است که دربارهی آنان میدانیم: نامشان، شهرشان، روز اعدامشان و اینکه فرزندانی پشت سر گذاشتند.
نامهایی بیداستان
برای بیشتر ۷۹ اعدامشدهی این استان جز نام، سن، شهر و تاریخ اعدام چیزی در دست نداریم؛ نه شغلشان را میدانیم، نه نام کسانی را که پس از آنان ماندند، نه آنچه نزدیکانشان دربارهشان گفتهاند. خبرهای کوتاه اعدام معمولاً تنها میگویند چه کسی، کجا و در چه روزی به دار آویخته شد. هر خاطرهای که به این صفحه افزوده شود، یکی از این نامها را به زندگیای که پشتش بود نزدیکتر میکند.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان کهگیلویه و بویراحمد کامل نیست. شمار واقعی اعدامشدگان و کشتهشدگان یاسوج و گچساران بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از کانون حقوق بشر ایران با ۴۰ مورد است؛ پس از آن بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۲ و هرانا با ۲۱ مورد آمدهاند؛ سازمان حقوق بشر ایران نیز ۵ نام را گزارش کرده است. هر نام این استان دستکم یک منبع دارد و برخی از آنها تنها یک منبع دارند. اگر یکی از جاویدنامان یاسوج و گچساران را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.