این صفحه یاد جاویدنامان استان یزد را نگه میدارد. در این فهرست ۱۰۱ نام آمده است، از ۳ شهریور ۱۳۸۸ تا ۱۸ شهریور ۱۴۰۵. شهر یزد با ۹۴ نام تقریباً همهی این صفحه را در بر میگیرد؛ میبد ۴ نام دارد و اردکان ۱ نام.
سرنوشتها و سالها
در یزد اعدام سرنوشت بیشترِ این نامهاست: ۸۶ نفر از ۱۰۱ نفر. ۱۲ نفر در اعتراضات کشته شدند، ۲ نفر در بازداشت جان باختند و ۱ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شد. میانهی سنی ۳۲ سال است؛ جوانترین ۱۵ ساله و مسنترین ۶۳ ساله بود. ۱ نفر زیر ۱۸ سال داشت و ۱۶ زن در این فهرست هستند.
سال ۱۴۰۴ با ۳۹ نام سنگینترین سال است و پس از آن ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵ هر کدام با ۱۰ نام میآیند. پیشتر، شمار نامها در هر سال اندک است؛ هیچ سالی پیش از ۱۴۰۰ بیش از ۵ نام ندارد. روزهای ۳۰ تیر ۱۴۰۱ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ هر کدام با ۴ نام سنگینترین روزهای این استاناند، و ۳ اسفند ۱۳۹۱، ۸ آذر ۱۴۰۳ و ۲۵ آذر ۱۴۰۳ هر کدام ۳ نام دارند.
چند زندگی
خالد کردی ۲۴ ساله، کارگری ساده که به پدرش در جابهجایی مصالح ساختمانی با وانت کمک میکرد، به گفتهی منبع «جوانی سربه زیر و سالم بود و هیچ سابقه کیفری نداشت». منبع میگوید او «در ۱۷ سالگی در قبال سفر مجانی به اصفهان پیشنهاد فرد ناشناسی را برای حمل کیفش پذیرفت بدون آنکه بداند حاوی کریستال است.» سن او هنگام بازداشت ۱۷ سال و ۳ ماه بود. خالد صبح ۵ بهمن ۱۳۹۴ همراه دوستش در زندان مرکزی یزد اعدام شد. ملاقات آخر به او داده نشد و پدرش تنها چند دقیقه توانست او را درون یک خودرو ببیند.
احسانالله احسانی ۲۰ ساله، تبعهی افغانستان و از قوم هزاره، ساکن یزد بود. او جوشکار و بنا و فوتبالیست بود و تازه با دوستی قهوهخانهای باز کرده بود. به گفتهی منبع، مأموران آگاهی پس از کتک زدنش او را چهار ساعت در صندوق عقب خودرویی زیر آفتاب ۴۴ درجه نگه داشتند. او بامداد ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ در بیمارستانی در مهریز درگذشت. به خانوادهاش اجازه ندادند برای آخرین بار صورتش را ببینند.
فرهنگ امیری ۶۳ ساله، شهروند بهایی، راننده و کشاورز و پدر چهار فرزند، در ۵ مهر ۱۳۹۵ در برابر خانهاش در یزد با ضربههای چاقو کشته شد. منبع مینویسد: «او با کسی دعوا نداشت. محیط خانوادگی او با محبت و مهربانی مشخص بود و چهار فرزندش را به صداقت و امانت تشویق میکرد.» سنگ قبر او بارها تخریب شد.
۲۵ آذر ۱۴۰۳
در روز ۲۵ آذر ۱۴۰۳ چند نفر با هم در یزد اعدام شدند، از جمله رضا خارکوهی ۴۳ ساله، محمدعلی خارکوهی ۳۶ ساله و نعمت الله توتازهی ۳۳ ساله. منابع دربارهی آنان نوشتهاند که متاهل و دارای فرزند بودند. عبدالسلام براهویی ۳۳ ساله نیز، که منبع او را «متاهل و پدر چند فرزند» میخواند، در یزد اعدام شد. برای بسیاری دیگر از اعدامشدگان یزد حتی همین چند کلمه را هم نداریم.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان استان یزد کامل نیست. شمار واقعی اعدامشدگان و کشتهشدگان یزد، میبد و اردکان بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۸ مورد است؛ پس از آن کانون حقوق بشر ایران با ۳۰ و هرانا با ۱۶ مورد آمدهاند. هر نام یزدی این صفحه دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۱۷ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان یزد را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.