این صفحه یاد جاویدنامان جنبش سبز را نگه میدارد؛ کسانی که در اعتراضات پس از انتخابات ۱۳۸۸ کشته شدند یا در بازداشت، از جمله در کهریزک، جان باختند. در این فهرست ۱۰۴ نام آمده است، از ۲۴ خرداد ۱۳۸۸ تا ۲۱ بهمن ۱۳۸۸. از این ۱۰۴ نفر، ۹۷ نفر در اعتراضات کشته شدند و ۷ نفر در بازداشت جان باختند.
روزها و جاها
نخستین روزهای پس از انتخابات سنگینترین روزهای این فهرستاند: ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ با ۲۹ نام و ۲۵ خرداد با ۲۵ نام. روز ۶ دی ۱۳۸۸، روز عاشورا، با ۱۰ نام نیز در میان سنگینترین روزهاست، و ۱۰ تیر ۱۳۸۸ با ۴ نام و ۲۴ خرداد با ۲ نام. تهران با ۷۶ نام بیشترین سهم را دارد و استان تهران با ۹۰ نام تقریباً همهی این صفحه را در بر میگیرد؛ اصفهان با ۲ و شیراز با ۲ نام، و کرمانشاه، بندرعباس، سنندج، سیرجان، مشهد و یزد هر کدام با یک نام در این فهرست هستند. میانهی سنی ۲۵ سال است؛ جوانترین ۱۲ ساله و مسنترین ۶۱ ساله بود. ۴ نفر زیر ۱۸ سال داشتند و ۱۴ زن در این فهرست هستند.
خرداد ۱۳۸۸
کیانوش آسا ۲۶ ساله، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی شیمی در دانشگاه علم و صنعت، در ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ در میدان آزادی با دو گلوله به سینه کشته شد. منبع میگوید او «فردی مسئول و باهوش» بود و به مسائل زیستمحیطی علاقه داشت. در ۳۰ خرداد بهمن جنابی ۱۹ ساله، که مغازهی تأسیسات داشت و قرار بود در دی به سربازی برود، با گلولهای به قلب کشته شد؛ به گفتهی منابع، به خاطر پارچهی سبزی که به موتورش بسته بود. خانوادهاش گفتهاند: «بهمن برای ما بسیار با ارزش بود، دانشآموز همیشه ممتاز و آدم اهل کاری که به درد جامعه میخورد.» مسعود هاشمزاده ۲۷ ساله، که سنتور و سازدهنی مینواخت و فیلم جمع میکرد، هم در ۳۰ خرداد کشته شد. یکی از والدینش گفته است: «بچه من دغدغه مردم و کشورش را داشت.»
مصطفی غنیان ۲۷ ساله، داور اتومبیلرانی و دوستدار موسیقی، بامداد ۲۶ خرداد بر بام خانهاش در سعادتآباد، هنگامی که «الله اکبر» میگفت، با گلوله به پیشانی کشته شد.
کهریزک و پس از آن
رامین آقازاده قهرمانی ۳۰ ساله، که خانوادهاش او را جوانی «آرام، بیآزار، غیرسیاسی و وابسته به خانواده» میدانستند، خودش همراه مادرش به کلانتری رفت و به کهریزک برده شد. دو روز پس از آزادی، در ۲۷ تیر ۱۳۸۸، جان باخت. مادرش گفته است: «من گفتم فوقش یک سؤال میکنند و با من برمیگردد». رامین پوراندرجانی ۲۶ ساله، پزشک و سرباز وظیفه و شاگرد اول دانشکدهی پزشکی تبریز، در ۱۹ آبان ۱۳۸۸ مرده پیدا شد. مادرش گفته است: «هر کس میگوید او خودکشی کرده دروغ میگوید و باید از خدا بترسد.» مصطفی کریم بیگی ۲۶ ساله، که میگفت «تنها سلاح ما گفتگوست»، در ۶ دی ۱۳۸۸ با گلوله به پیشانی کشته شد. از خانوادهاش این جمله مانده است: «دیه پسر من آزادی ایران است.»
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان جنبش سبز کامل نیست. شمار واقعی کشتهشدگان آن ماهها بیشتر است و نام برخی هرگز منتشر نشد؛ ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۹۵ مورد است؛ پس از آن ویکیپدیای فارسی با ۶۳، مرکز حقوق بشر در ایران با ۱۳ و ویکیپدیای انگلیسی با ۵ مورد آمدهاند. هر نام سال ۸۸ دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۵۴ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان جنبش سبز را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.