این صفحه یاد جاویدنامان اعتراضات سراسری دی ۱۳۹۶ را نگه میدارد. در این فهرست ۱۰ نام آمده است، از ۱۵ دی ۱۳۹۶ تا ۶ اسفند ۱۳۹۶. این فهرست کوچک است، اما ترکیب آن چیز مهمی را نشان میدهد: بیشترِ این جاویدنامان نه در خیابان، بلکه در بازداشت جان دادند.
سرنوشتها
از این ۱۰ نفر، ۷ نفر در بازداشت جان باختند. ۲ نفر در اعتراضات کشته شدند و ۱ نفر در شرایطی مشکوک جان باخت. همهی آنان بزرگسال بودند: جوانترین ۲۰ ساله و مسنترین ۶۳ ساله، با میانهی سنی ۲۶ سال. در این فهرست کودکی زیر ۱۸ سال ثبت نشده و هیچ زنی که منبعش زن بودنش را گفته باشد نیز در آن نیست. مرگ در بازداشت چهرهی اصلی این صفحه است.
روزها و جاها
روز ۲۳ دی ۱۳۹۶ با ۳ نام سنگینترین روز این فهرست است. روزهای ۱۵، ۲۲، ۲۵ و ۲۶ دی ۱۳۹۶ هر کدام یک نام دارند. سنندج با ۳ نام پرتکرارترین شهر است و پس از آن اراک و تهران هر کدام با ۲ نام میآیند؛ کرج و ایلام هر کدام یک نام دارند. این شهرها از کردستان تا ایلام و از استان مرکزی تا تهران و البرز پراکندهاند.
در بازداشت
وحید حیدری ۲۳ ساله دستفروشی بود که سر بازار اراک بساط پهن میکرد. او از خانوادهای بیبضاعت بود و دو برادر و سه خواهر داشت. چند روز پس از دستگیری، در ۱۵ دی ۱۳۹۶، در بازداشتگاه کلانتری ۱۲ اراک درگذشت. مقامها علت مرگ را «خودکشی» اعلام کردند، اما به گفتهی منبع روی سرش جای شکستگی و فرورفتگی عمیق بود. خانوادهاش را مجبور کردند او را صبح روز بعد در قبری که از پیش تعیین کرده بودند به خاک بسپارند.
سارو قهرمانی ۲۴ ساله، به گفتهی منبع «فردی آرام، محجوب و خانواده دوست» بود. او نامزد کرده بود و برای تدارک عروسی از تهران به زادگاهش سنندج برگشته بود. در ۱۲ دی ۱۳۹۶ ناپدید شد و پیکرش در ۲۳ دی به خانواده تحویل داده شد. از قول مادرش گفتهاند که «جای گلوله بر بدن» او نبود، بلکه «آثار کبودی» دیده میشد. مأموران اجازهی برگزاری مراسم ختم در مسجد را ندادند.
محمد راجی ۵۶ ساله، که در جوانی از جنگ با جراحت شیمیایی ریه بازگشته بود و پس از بازنشستگی در زادگاهش کشاورزی میکرد، به کشتی و کوهنوردی علاقه داشت. به گفتهی منبع او در بهمن ۱۳۹۶ بازداشت شد و مرگش پس از بازداشت رخ داد؛ خانوادهاش تنها در ۱۳ اسفند از آن آگاه شدند، و نیروهای امنیتی همان شب پیکر او را مخفیانه به آرامگاه بردند. کاووس سیدامامی ۶۳ ساله، که منبع انگلیسیزبان او را با دو واژهی “استاد جامعهشناسی” (ترجمه از انگلیسی) و “فعال محیط زیست” (ترجمه از انگلیسی) معرفی میکند، در ۱۹ بهمن ۱۳۹۶ در تهران در شرایطی مشکوک جان باخت. طالب بساطی، کارمند اورژانس ملکشاهی و دانشجوی پزشکی دانشگاه ایلام، در ۶ اسفند ۱۳۹۶ در بازداشت جان باخت؛ آخرین نام این فهرست.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان دی ۱۳۹۶ کامل نیست؛ تنها برای ۱۰ نفر منبعی یافتهایم که مرگشان را به آن اعتراضات پیوند میدهد. شمار واقعی کشتهشدگان آن اعتراضات بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. نامهای این صفحه از ویکیپدیای فارسی با ۷ مورد، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۴ مورد و ویکیپدیای انگلیسی با ۲ مورد آمدهاند. هر نام دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۳ نفر شرحی از زندگی در دست است و برای بقیه تنها نام، شهر و تاریخ. اگر یکی از جاویدنامان دی ۱۳۹۶ را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.