این صفحه یاد جاویدنامان خیزش «زن، زندگی، آزادی» را نگه می‌دارد؛ خیزشی که پس از جان‌باختن ژینا مهسا امینی در شهریور ۱۴۰۱ برخاست. در این فهرست ۸۳۴ نام آمده است. نخستین تاریخ آن ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ است، روز مرگ مهسا امینی، و آخرین آن ۱۰ خرداد ۱۴۰۲. ۸۲۲ نام از سال ۱۴۰۱ و ۱۲ نام از سال ۱۴۰۲ است.
سرنوشت‌ها
بیشتر این جاویدنامان، ۷۳۴ نفر، در اعتراضات کشته شدند. ۸۹ نفر در بازداشت جان باختند و ۲ نفر پس از آزادی از بازداشت. ۹ نفر نیز در شرایطی مشکوک جان باختند. این فهرست جوان است: میانه‌ی سنی ۲۴ سال است و ۱۱۴ نفر زیر ۱۸ سال داشتند. مسن‌ترین جاویدنام ۸۸ ساله بود. ۶۹ زن در این فهرست هستند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
روزها و جاها
سنگین‌ترین روز این خیزش ۸ مهر ۱۴۰۱ است با ۱۴۲ نام، و به همین دلیل زاهدان با ۱۷۱ نام پرتکرارترین شهر و سیستان و بلوچستان با ۱۹۷ نام پرشمارترین استان است. روز ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ با ۸۲ نام دومین روز سنگین است؛ پس از آن ۲۵ آبان با ۳۲ نام، ۳۱ شهریور با ۲۵ نام و ۱۳ آبان با ۲۴ نام می‌آیند. پس از زاهدان، تهران با ۸۰، کرج با ۲۹، سنندج با ۲۸، بوکان با ۲۶، شیراز با ۲۴ و مهاباد با ۲۰ نام قرار دارند؛ خاش، رشت، ارومیه، ایذه و جوانرود نیز در این فهرست هستند.
چند زندگی
مهسا (ژینا) امینی ۲۲ ساله در ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ در تهران به دست گشت ارشاد بازداشت شد، کمتر از دو ساعت بعد با علائم مرگ مغزی به بیمارستان رسید و پس از سه روز کما، در ۲۵ شهریور جان باخت. به گفته‌ی منبع، او همیشه می‌گفت: «تنها هدفم خدمت به انسان‌هاست»... همشهریانش در سقز نگذاشتند او را مخفیانه به خاک بسپارند.
نیکا شاکرمی ۱۷ ساله، که در کافی‌شاپی نزدیک میدان انقلاب کار می‌کرد و به نترسی معروف بود، روز ۲۹ شهریور در بلوار کشاورز ناپدید شد. از نزدیکانش این جمله مانده است: «نیکا با گشت ارشاد مخالف بود.» پس از نه روز بی‌خبری پیکرش را در سردخانه‌ی کهریزک یافتند. سارینا ساعدی ۱۶ ساله، دانش‌آموز کلاس نهم در سنندج، با ضربه‌ی باتوم جان باخت؛ از خانواده‌اش این جمله مانده است: «خون دخترم را نمی‌فروشم».
کیان پیرفلک، دانش‌آموز کلاس سوم دبستان در ایذه، در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ در خودروی خانواده با گلوله کشته شد؛ او در ویدیویی که از خودش مانده، قایقی را که برای جشنواره ساخته بود امتحان می‌کند. مهسا موگویی ۱۸ ساله از فولادشهر که آرزو داشت پزشک شود، در ۳۱ شهریور با ساچمه کشته شد. عاطفه نعامی ۳۷ ساله، که به گفته‌ی بستگانش در تدارک عروسی‌اش بود، پس از هشت روز ناپدید بودن، در ۵ آذر ۱۴۰۱ مرده در بالکن آپارتمانش در کرج پیدا شد. زانیار الله مرادی، کارگر ۲۵ ساله‌ی سنندجی، در آبان کشته شد.
درباره‌ی این فهرست
فهرست جاویدنامان خیزش ۱۴۰۱ کامل نیست. شمار واقعی کشته‌شدگان پاییز و زمستان ۱۴۰۱ بیشتر است و نام برخی هرگز منتشر نشد؛ ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از کانون حقوق بشر ایران با ۹۷۹ مورد است؛ پس از آن ویکی‌پدیای فارسی با ۵۲۵، ویکی‌پدیای انگلیسی با ۳۹۱، وب‌سایت کانون حقوق بشر ایران با ۲۵۴ و بنیاد عبدالرحمن برومند با ۲۱۶ مورد آمده‌اند. هر نام ۱۴۰۱ دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۱۷۳ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان خیزش «زن، زندگی، آزادی» را می‌شناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.