این صفحه یاد کسانی را نگه می‌دارد که در سال ۱۳۸۹ اعدام یا کشته شدند. در این فهرست ۲۸۲ نام آمده است، از ۲۴ فروردین ۱۳۸۹ تا ۲۵ اسفند ۱۳۸۹. سال ۱۳۸۹ در این فهرست بیش از هر چیز سال اعدام است: ۲۶۹ نفر از این ۲۸۲ نفر اعدام شده‌اند.
سرنوشت‌ها
جز اعدام‌شدگان، ۶ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۵ نفر در اعتراضات کشته شدند و ۲ نفر در بازداشت جان باختند. میانه‌ی سنی ۳۰ سال است؛ جوان‌ترین ۱۷ ساله و مسن‌ترین ۶۲ ساله بود. ۱ نفر زیر ۱۸ سال داشت و ۸ زن در این فهرست هستند.
روزها و جاها
یک روز سال ۱۳۸۹ از همه سنگین‌تر است: ۱۹ مرداد ۱۳۸۹ با ۷۲ نام. پس از آن ۲۹ آذر با ۲۵ نام، ۱۹ خرداد با ۲۰ نام، ۱۷ خرداد با ۱۱ نام و ۲۹ دی با ۱۰ نام می‌آیند. مشهد با ۱۲۳ نام، نزدیک به نیمی از این صفحه، پرتکرارترین شهر این سال است؛ پس از آن تهران با ۳۳، کرج با ۲۹، ارومیه با ۲۵، زاهدان با ۲۲ و اصفهان با ۱۰ نام قرار دارند.
چند زندگی
فرزاد کمانگر ۳۵ ساله دوازده سال در کامیاران معلم بود. منبع می‌گوید او «عمیقاً به مبارزات مدنی صلح آمیز برای رفع تبعیض اعتقاد داشت». او در آخرین روزهای زندگی‌اش نامه‌ای با عنوان «قوی باش رفیق» به معلمان زندانی نوشت. فرزاد در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ بی‌اطلاع وکیل و خانواده در زندان اوین اعدام شد و در جایی نامعلوم به خاک سپرده شد. یکی از آشنایانش گفته است: «لطافت احساس و قلم فرزاد یه چیزی بود که کم نظیر بود.»
زهرا بهرامی ۴۵ ساله، مادر دو دختر و یک پسر، با رقص هندی زندگی می‌گذراند و در رتردام نواختن سیتار آموخته بود. همبندش او را «زنی شاد و سرزنده» و بسیار مهربان می‌دانست. او سحرگاه ۹ بهمن ۱۳۸۹ اعدام شد و پیکرش بی‌حضور خانواده دفن شد. خدیجه (شهلا) جاهد ۴۱ ساله، پرستاری که در زندان روانشناسی می‌خواند، در ۱۰ آذر ۱۳۸۹ اعدام شد.
محمد مختاری ۲۱ ساله، دانشجوی ترم آخر مهندسی معدن که پیانو می‌نواخت، در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ در اعتراضات تهران با گلوله زخمی شد و در بیمارستان جان باخت. آخرین نوشته‌اش این بود: «خدایا ایستاده مردن را نصیبم کن که از نشسته زیستن در ذلت خسته‌ام.» برادرش گفته است: «محمد عاشق آزادی بود، عاشق زندگی بود». عبدالرضا سودبخش ۶۱ ساله، پزشک متخصص عفونی، در ۳۰ شهریور ۱۳۸۹ مقابل مطبش در تهران با شلیک موتورسواران کشته شد. حسین خضری ۲۸ ساله، که در کارگاه قالیبافی کار کرده بود و به گفته‌ی وکیلش ۷۰ درصد بینایی‌اش را از دست داده بود، در ۲۵ دی ۱۳۸۹ مخفیانه در زندان ارومیه اعدام شد؛ خانواده‌اش خبر را از تلویزیون شنیدند و محل دفنش هرگز به آنان گفته نشد. شیرین علم هولی آتشگاه ۲۹ ساله، که از کودکی قالیبافی آموخته بود و در زندان تا کلاس پنجم درس خواند، در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹، همان روز فرزاد کمانگر، در زندان اوین اعدام شد.
درباره‌ی این فهرست
فهرست جاویدنامان سال ۱۳۸۹ کامل نیست. شمار واقعی اعدام‌های سال ۱۳۸۹ بیشتر است و بسیاری بی‌نام گزارش شدند؛ ما تنها نامی را ثبت می‌کنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۲۶۱ مورد است؛ پس از آن مرکز حقوق بشر در ایران با ۱۰۴، ویکی‌پدیای فارسی با ۱۸ و ویکی‌پدیای انگلیسی با ۱۰ مورد آمده‌اند. هر نام سال ۸۹ دست‌کم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۳۶ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان سال ۱۳۸۹ را می‌شناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.