این صفحه یاد ۷۳ تن را نگه میدارد که نامشان با ساری، مرکز استان مازندران، پیوند خورده است؛ از ۵ خرداد ۱۳۸۹ تا ۸ مهر ۱۴۰۵. ۴۶ نفر از آنان اعدام شدهاند، ۲۴ نفر در اعتراضات کشته شدهاند، ۲ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدهاند و یک نفر در بازداشت جان باخته است.
آنچه فهرست ساری نشان میدهد
سال ۱۴۰۴ با ۴۲ نام بیش از نیمی از این صفحه است و روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۹ کشته، تلخترین روز آن. در همان سال اعدامها نیز ادامه داشت: روزهای ۲۵ شهریور ۱۴۰۴، ۶ دی ۱۴۰۴ و ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ هر کدام دو نام دارند. سال ۱۴۰۱ با ۹ نام دومین سال این صفحه است و روز ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ نیز دو نام دارد. سال ۱۴۰۵ تاکنون ۷ نام دارد. باقی نامها پراکندهاند: ۳ نام در ۱۳۹۳، ۲ نام در ۱۳۹۷، ۲ نام در ۱۴۰۳، و یک نام در هر یک از سالهای ۱۳۸۹، ۱۳۹۴، ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۲.
سنها از ۱۰ تا ۵۷ سال است و میانهی آن ۳۵ سال. ۴ نفر از این ۷۳ نفر زیر ۱۸ سال بودهاند و منابع دربارهی یک نفر نوشتهاند که زن بوده است.
محمدجواد زاهدی ساروی
محمدجواد زاهدی ساروی ۲۰ ساله در رشتهی نقشهکشی ساختمان دیپلم گرفته بود و میخواست به دانشگاه برود، اما تصادفی یک سال پیش از مرگش او را از این راه بازداشت. «آقای زاهدی عضو یک خانواده پنج نفره بود و ۲ خواهر داشت.» در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱، «تنها سه هفته پس از جشن تولد بیست سالگی» او، یک مامور یگان ویژه در خیابان انقلاب، روبهروی چهارراه برق، از پشت با ساچمه به او شلیک کرد. ساعت ۲۱:۴۵ به بیمارستان امام خمینی رسید و پانزده دقیقه بعد جان باخت. مادرش گفته است: «من تا امروز نمیدانستم سیاست چیه؟ تا اینکه جنازه پسرم رو آوردن. منم یه برگه کاغذ گرفتم دستم و رفتم دادخواهی که هی من رو از این اتاق به اون اتاق پاس دادن و آخرش هم هیچی.»
دی ۱۴۰۴ در ساری
محمد ابراهیمی ۴۲ ساله «ورزشکار و صاحب کافهای در ساری» بود و دختری ۱۵ ساله داشت. «کافهاش پاتوق جوانان محل بود». منبع مینویسد او همان روز پیش از پیوستن به تجمع، کافه را بست و به دوستانش گفت شاید این آخرین عکس یادگاریشان باشد. پس از مرگش، «با وجود فضای امنیتی، جوانان مقابل کافهاش گل میگذاشتند». محمد میرزایینوشآبادی ۳۷ ساله، مجرد و کارگر ساختمانی، در همان روز، ۱۸ دی ۱۴۰۴، با گلولهی جنگی به شکم کشته شد و در روستای زید علیا به خاک سپرده شد.
اعدامها و مرگ در بازداشت
اشرف فرجی ۵۷ ساله، «مادر چهار فرزند»، که به نوشتهی منبع «از مشکلات اعصاب و روان رنج میبرد و تحت مراقبت پزشک قرار داشت»، در ۸ مهر ۱۴۰۵ اعدام شد؛ آخرین نام این صفحه، و تنها زنی که منابع در این فهرست از او یاد کردهاند. عرفان افضلی ۴۲ ساله، پدر دو فرزند، در ۱۳ مهر ۱۴۰۴ اعدام شد. اتهامی که به این دو نسبت داده شد، روایت مقامات است، نه حکمی بر گناه.
در سال ۱۳۹۷ دو کولبر نیز در این فهرست با ساری پیوند خوردهاند: سلیمان بادوشیوه، که در ۱۱ مرداد ۱۳۹۷، و فرامز جلیباقو ۲۶ ساله، که در ۱ آبان ۱۳۹۷ بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند. منابع دربارهی این دو مرد جز همین یک کلمه، «کولبر»، چیزی ننوشتهاند.
امیر حسین کوهزادی، سرباز وظیفه و مجرد، در ۵ خرداد ۱۳۸۹، فردای بازداشتش، در بازداشتگاه نیروی انتظامی ساری کشته شد؛ نخستین نام این صفحه. به نزدیکانش گفتند که در آن روز چیزی از دوربینها ضبط نشده است.
منابع و ناتمامی
۷۳ نام همهی جاویدنامان ساری نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و ما تنها نامهای دارای منبع را میآوریم. منابع اصلی کانون حقوق بشر ایران با ۲۵ مورد، هرانا با ۲۲ و ۱۶، ایران اینترنشنال با ۱۲، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۱، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۱۰، سازمان حقوق بشر ایران با ۸، ویکیپدیای فارسی با ۵، شبکه حقوق بشر کردستان با ۴ و ویکیپدیای انگلیسی با ۳ مورد هستند. برخی ثبتها یک منبع دارند. اگر یکی از این مردم ساری را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.