این صفحه یاد ۴۶۶ تن از مردم شیراز، مرکز استان فارس، را نگه میدارد؛ از ۲۱ فروردین ۱۳۸۸ تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵. بیشتر این نامها از زندان عادلآباد شیراز آمدهاند: ۳۳۹ نفر اعدام شدهاند. ۱۱۸ نفر در اعتراضات کشته شدهاند، ۳ نفر در بازداشت جان باختهاند و یک نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شده است. ۲ نفر به اعدام محکوم شدهاند، ۲ نفر در خطر اجرای حکماند و حکم یک نفر تأیید شده است.
سالها و روزها
سال ۱۴۰۴ با ۱۲۹ نام سنگینترین سال این صفحه است. پس از آن ۱۳۹۸ با ۷۲ نام، ۱۴۰۱ با ۶۱ نام، و ۱۴۰۰ و ۱۴۰۵ هر کدام با ۲۸ نام میآیند. سه روز هر کدام ۹ نام دارند: ۳۱ شهریور ۱۳۹۷، ۲۶ آبان ۱۳۹۸ و ۱۸ دی ۱۴۰۴. روز ۲۵ آبان ۱۳۹۸ با ۸ نام و ۲۷ فروردین ۱۳۹۲ با ۷ نام نیز در این فهرست برجستهاند. سنها از ۱۰ تا ۶۶ سال است و میانهی آن ۳۲ سال. ۱۱ نفر زیر ۱۸ سال بودهاند و منابع دربارهی ۵۳ نفر نوشتهاند که زن بودهاند.
زنان عادلآباد
صفیه غفوری ۲۸ ساله خانهدار بود. منبع مینویسد «خیلی خوب مینوشت، اهل مطالعه بود و کتاب میخواند» و «مثلا شازده کوچولو میخواند و شعرهای احمد شاملو را حفظ بود». در ۲۲ تیر ۱۳۹۱ در زندان عادلآباد اعدام شد. چند ساعت پیش از آن، دوستانش به وکیلش زنگ زدند و گفتند: «هر کاری که میتوانید برایش بکنید».
سیده فاطمه سالبهی را در ۱۵ سالگی به ازدواج وادار کردند و منبع مینویسد او «در زمان وقوع قتل تنها ۱۷ سال داشت». او گفته بود: «در بازسازی صحنه قتل افسر آگاهی مرا گول زد و گفت قتل را گردن بگیر اتفاقی نمیافتد». در ۲۱ مهر ۱۳۹۴، در ۲۳ سالگی، اعدام شد.
نوجوانانی که اعدام شدند
علیرضا تاجیکی ۲۱ ساله، که در نوجوانی دوچرخهسوار مقامدار استانی بود، گفته بود: «من بیگناهم و این کار را نکردهام. چرا دارند این قتل را گردن من میاندازند؟» او در ۱۹ مرداد ۱۳۹۶ اعدام شد و خانوادهاش گفتند: «ما ۶ سال است مردهایم، فقط خاک رویمان نیست!» مهدی سهرابی فر ۱۷ ساله «دارای معلولیت ذهنی بود و سواد نداشت.» به نوشتهی منبع، او با نشان دادن انگشتانش از قاضی خواسته بود تنها ۵ سال زندانش بدهد. در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ اعدام شد. اتهامهایی که در این پروندهها آمده، همان است که مقامات گفتند، نه حکمی بر گناه.
کشتهشدگان خیابان
آرمان استخریان ۱۷ ساله، «بسیار خجالتی و مودب»، در تیر ۱۳۸۸ با ضربهی باتوم به کما رفت و جان باخت. محمد داستانخواه ۱۵ ساله، دانشآموز سوم راهنمایی که «علاقه زیادی به رباتیک داشت» و با باتری قایق و هلیکوپتر میساخت، روبهروی پایگاه بسیج صدرا کشته شد. خانوادهاش گفتند: «پسرم را ناشناس نکشته، خودتان کشتید.» عبدالله قویمی ۴۶ ساله، پدر دو فرزند ۱۶ و ۴ ساله، در ۲۵ آبان ۱۳۹۸ برای آوردن بچهها از مدرسه به صدرا رفته بود.
سارا برومند ۲۳ ساله، مادر پسری خردسال، دو ترم تا پایان رشتهی حقوق فاصله داشت. «رومبلی میدوخت و بافتمو کار میکرد.» در ۱۹ دی ۱۴۰۴ هنگامی که با مادرش از درمانگاه بازمیگشت، جلوی ایستگاه اتوبوس کلبه با ساچمه کشته شد. سام رضایی ۲۱ ساله که در جواهرفروشی خانواده کار میکرد و میخواست پزشکی بخواند، نزدیک سینما سعدی گلوله خورد.
منابع و ناتمامی
۴۶۶ نام همهی جاویدنامان شیراز نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و ما تنها نامهای دارای منبع را میآوریم. منابع اصلی بنیاد عبدالرحمن برومند با ۱۸۸ مورد، کانون حقوق بشر ایران با ۱۴۷، هرانا با ۷۱ و ۳۰، ویکیپدیای فارسی با ۶۵، ایران اینترنشنال با ۳۴، حالوش با ۲۸، سازمان حقوق بشر ایران با ۲۴، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۲۱ و عفو بینالملل با ۱۸ مورد هستند. برخی ثبتها یک منبع دارند. اگر یکی از این مردم شیراز را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.