این صفحه یاد ۴۲ تن را نگه میدارد که نامشان با لاهیجان، در استان گیلان، پیوند خورده است. ۲۹ نفر از آنان در اعتراضات کشته شدهاند و ۱۱ نفر اعدام شدهاند. یک نفر در شرایطی مشکوک جان باخته و یک نفر با اتهامی روبهروست که مجازات آن اعدام است. نخستین تاریخ این صفحه ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ است و آخرین آن ۶ اسفند ۱۴۰۴. همهی نامهایی که سالشان روشن است، به دو سال تعلق دارند: ۵ نام به ۱۴۰۱ و ۳۶ نام به ۱۴۰۴.
۱۸ دی ۱۴۰۴ در لاهیجان
روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۱۶ کشته، تلخترین روز لاهیجان در این فهرست است؛ بیش از یکسوم همهی نامهای این صفحه. در پاییز ۱۴۰۱ نیز این شهر چند بار داغ دید: یک نفر در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱، یک نفر در ۱۲ آبان ۱۴۰۱، ۲ نفر در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ و یک نفر در ۲۸ دی ۱۴۰۱. سنها از ۱۶ تا ۶۰ سال است و میانهی آن ۳۰ سال. یک نفر زیر ۱۸ سال بوده و منابع دربارهی ۳ نفر نوشتهاند که زن بودهاند.
پروانه خجندیراد
یکی از این سه زن، پروانه خجندیراد است. او ۵۰ ساله بود و منبع مینویسد: «پروانه مدیر یک سالن زیبایی در «لاهیجان» بود.» در ۱۸ دی ۱۴۰۴، به نوشتهی منبع، «او به همراه دو دختر جوانش در تجمع اعتراضی لاهیجان شرکت کرده بود که مقابل چشمان فرزندانش هدف شلیک ماموران حکومتی قرار گرفت و جان داد.» گلوله به سرش خورد. دخترانش در وداع با او ترانه خواندند، و پیکرش در آرامستان «آقا سید مرتضی» لاهیجان به خاک سپرده شد.
عماد شوش و آریا علیدوست
عماد شوش باریستا بود. منبع مینویسد برادرش، علی شوش، «در جریان اعتراضات چهلم مهسا امینی در سال ۱۴۰۱ در اصفهان، بر اثر ضربات باتون کشته شده بود». عماد نیز در همان سال بازداشت شده بود و از اعضای فعال خانوادههای دادخواه بود. در ۱۸ دی ۱۴۰۴ با گلولهی مستقیم در لاهیجان کشته شد؛ خانوادهای که دو پسرش را در دو خیزش از دست داد.
آریا علیدوست غریب آبادی ۲۶ ساله نیز در لاهیجان کشته شد. مادرش، مژگان تحویلداری، ویدیویی از او منتشر کرد که به سگهای خیابانی غذا میدهد، و نوشت: «خداحافظ ماه خوبم.» و نیز: «گریههای قبل پروازمون هیچوقت از یادم نمیره عزیز دل مادر.»
عرفان زمانی
عرفان زمانی ۲۰ ساله، مجرد و دیپلمه، «از نوجوانی اهل کار بود و از کابینتسازی تا ساختمانسازی، شغلهای مختلفی را تجربه کرده بود.» او طرفدار پرسپولیس بود و در سهسالگی پس از جدایی پدر و مادرش به سیاهکل رفته بود. در ۱۲ آبان ۱۴۰۱ روبهروی دبیرستان عبدالرزاق در محلهی شعربافان با ساچمه از فاصلهی نزدیک کشته شد. شاهدی گفته است: «از این محل تا بیمارستان «شفا» فاصله زیادی نیست و میشد جان عرفان را نجات داد». در مراسم سوم او در سیاهکل نیز به حاضران شلیک شد.
سبحان اسماعیلدوست
سبحان اسماعیلدوست، دندانپزشک و «پدر دو کودک»، با اتهامی روبهروست که مجازاتش اعدام است. پس از روزها بازداشت در تماسی کوتاه با خانواده گفت: «دارند زنده زنده مرا میکشند.» مادرش نیز بعدها بازداشت و به زندان لاکان رشت برده شد. این اتهامی است که مقامات به او نسبت دادهاند، نه حکمی بر گناه.
منابع و ناتمامی
این ۴۲ نام همهی جاویدنامان لاهیجان نیستند؛ شمار واقعی بیشتر است و نام بسیاری از کشتهشدگان ۱۸ دی هنوز بیرون نیامده. لاهیجان در فهرست ما تنها با نامهای دارای منبع آمده است. منابع این صفحه هرانا با ۲۴ و ۱۱ مورد، ایران اینترنشنال با ۲۰، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۱۹، کانون حقوق بشر ایران با ۱۱، ویکیپدیای فارسی و ههنگاو هر کدام با ۹، ویکیپدیای انگلیسی و ایرانوایر هر کدام با ۳ و شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) با ۲ مورد هستند. اگر یکی از این ۴۲ نفر را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.