این صفحه یاد ۹۴ تن را نگه میدارد که نامشان با یزد پیوند خورده است. بیشتر آنان، ۸۴ نفر، در زندان این شهر اعدام شدهاند. ۸ نفر در اعتراضات کشته شدهاند، یک نفر در بازداشت جان باخته و یک نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شده است. نخستین تاریخ این صفحه ۳ شهریور ۱۳۸۸ است و آخرین آن ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.
سالها و روزها
سال ۱۴۰۴ با ۳۵ نام سنگینترین سال این صفحه است و سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵ هر کدام با ۱۰ نام پس از آن میآیند. سال ۱۴۰۰ هفت نام دارد و سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱ هر کدام پنج نام. روز ۳۰ تیر ۱۴۰۱ با ۴ اعدام پرشمارترین روز این صفحه است؛ روزهای ۳ اسفند ۱۳۹۱، ۸ آذر ۱۴۰۳، ۲۵ آذر ۱۴۰۳ و ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ هر کدام ۳ نام دارند. سنها از ۱۹ تا ۶۳ سال است و میانهی آن ۳۲ سال. منابع دربارهی ۱۶ نفر نوشتهاند که زن بودهاند. در زمان مرگ کسی زیر ۱۸ سال نبوده، اما چند نفر در نوجوانی بازداشت شده بودند.
فرهنگ امیری
فرهنگ امیری ۶۳ ساله، بزرگترین فرد این صفحه، «به عنوان راننده و همچنین کشاورز کار میکرد» و «متاهل و دارای چهار فرزند بود». منبع مینویسد او در خانوادهای بهایی به دنیا آمده بود و «در میان همسایگانش به مهربانی، ملایمت، خردمندی و فروتنی شهرت داشت». در ۵ مهر ۱۳۹۵ مقابل خانهاش در یزد با چند ضربهی چاقو به سینه کشته شد و پیش از رسیدن به بیمارستان جان داد. پیکرش در گورستان گلستان جاوید به خاک سپرده شد و به نوشتهی منبع، «سنگ قبر آقای امیری بارها مورد حمله قرار گرفت و تخریب شد».
نوجوانانی که بزرگ شدند تا اعدام شوند
خالد کردی ۲۴ ساله، کارگری که به پدرش در جابهجایی مصالح ساختمانی کمک میکرد، به نوشتهی منبع «در ۱۷ سالگی در قبال سفر مجانی به اصفهان پیشنهاد فرد ناشناسی را برای حمل کیفش پذیرفت بدون آنکه بداند حاوی کریستال است.» سن او هنگام بازداشت «۱۷ سال و ۳ ماه» بود. او در ۵ بهمن ۱۳۹۴ در زندان مرکزی یزد اعدام شد؛ پدرش تنها توانست دقایقی کوتاه او را در داخل یک ماشین ببیند. عمر شهبخش ۲۴ ساله، فرزند عبدالحمید، در خرداد ۱۴۰۵ اعدام شد؛ منبع مینویسد او «در زمان بازداشت زیر هجده سال سن داشته و به همین دلیل حکم اعدام برای وی در طول مدت این شش سال اجرا نشده بود.»
پدران
دربارهی بیشتر اعدامشدگان دیگر، منابع تنها از فرزندان گفتهاند. رضا خارکوهی ۴۳ ساله، محمدعلی خارکوهی ۳۶ ساله و نعمت الله توتازهی ۳۳ ساله هر سه در ۲۵ آذر ۱۴۰۳ اعدام شدند؛ منابع از فرزندانشان یاد کردهاند، هرچند شمارشان را یکسان ننوشتهاند. داوود محمدیتختشاه ۳۳ ساله و عثمان دهمرده ۲۶ ساله، هر دو «دارای دو فرزند»، در ۸ آذر ۱۴۰۳ اعدام شدند. عبدالناصر توتازهی ۳۸ ساله، «دارای هشت فرزند»، در ۲۵ آذر ۱۴۰۴ و مصطفی علیپور ۳۵ ساله، «پدر یک فرزند خردسال»، در ۲۴ خرداد ۱۴۰۳ به دار آویخته شدند. اتهامها روایت مقامات است، نه حکمی بر گناه.
منابع و ناتمامی
این ۹۴ نام همهی کسانی نیستند که در یزد اعدام یا کشته شدهاند؛ شمار واقعی بیشتر است و ما برای یزد نیز تنها نامهای دارای منبع را ثبت کردهایم. منابع اصلی بنیاد عبدالرحمن برومند با ۳۵ مورد، کانون حقوق بشر ایران با ۳۰، هرانا با ۱۶ و ۴، شبکه حقوق بشر کردستان و حالوش هر کدام با ۱۲، وبسایت کانون حقوق بشر ایران و سازمان حقوق بشر ایران هر کدام با ۹، ایران اینترنشنال با ۷ و ویکیپدیای فارسی با ۳ مورد هستند. اگر یکی از این ۹۴ نفر را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.