این صفحه یاد ۱۲۵ تن را نگه میدارد که در اردیبهشت ۱۴۰۲ جان دادند یا سرنوشتشان در این ماه رقم خورد؛ از ۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ تا ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲. ۹۵ نفر از آنان در این ماه اعدام شدند. ۹ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۴ نفر در بازداشت جان باختند و یک نفر در اعتراضات کشته شد. ۱۶ نفر نیز در فهرست ما در خطر اجرای حکم اعدام ثبت شدهاند.
روزهای اعدام
در اردیبهشت ۱۴۰۲ تقریباً هر چند روز یک بار چند نفر با هم اعدام شدند. روز ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۲ با ۱۱ نام و روز ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ با ۱۰ نام پرشمارترین روزهای این ماهاند؛ پس از آن ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ با ۹ نام، ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ با ۸ نام و ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ با ۶ نام میآیند. یعنی تنها در سه روز، ۹، ۱۴ و ۱۶ اردیبهشت، سی نفر جان دادند.
اعدامها در شهرهای بسیار انجام شد: کرج با ۱۲ نام، اهواز با ۷، اصفهان با ۶، ارومیه با ۵، بندرعباس و سنندج هر کدام با ۴، خرمآباد و کرمانشاه هر کدام با ۳، و بیرجند، میناب، قزوین و یزد هر کدام با ۲ نام. سنها از ۲۲ تا ۵۵ سال است و میانهی آن ۳۷ سال. منابع دربارهی ۲۸ نفر نوشتهاند که زن بودهاند؛ بیش از یک نفر از هر پنج نفر. در این ماه کسی زیر ۱۸ سال ثبت نشده است.
صدرالله فاضلی زارع و یوسف خوب ایمچه
در ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ دو مرد در زندان اراک اعدام شدند. صدرالله فاضلی زارع ۳۷ ساله کابینتساز بود و سرپرستی مادر سالمندش را بر عهده داشت؛ او در خانوادهای پرجمعیت با ۱۰ خواهر و برادر بزرگ شده بود. منبع مینویسد او در هشت آذر ۱۳۹۵ کانالی تلگرامی با نام «رسوایی اسلامگرایان» ساخت، و از او اینگونه یاد میکند: «صدرالله مخالف خرافه بود.» و «پرسشگر بود.» یکی از کسانی که از او یاد کرده، نوشته است: «در هیچ جای جهان مجازات پرسشگری و مبارزه با خرافه، مرگ نیست.» پیکرش فردای اعدام در آرامستان شرفآباد یاسوج به خاک سپرده شد.
یوسف خوب ایمچه، «متاهل و پدر دو پسر و یک دختر خردسال»، در همان روز در همان زندان اعدام شد. به نوشتهی منبع، او نیز در کانالهایی با نامهایی چون «رسوایی اسلام گرایان» مینوشت. منبع میگوید هر دو برای اعترافگیری زیر شکنجههای روانی و جسمی قرار گرفتند و هیچکدام ملاقات آخر نداشتند؛ «خانواده و حتی وکیل تسخیری او پیش از اعدام از اجرای حکم مطلع نشده بودند.» اتهامی که به این دو مرد نسبت داده شد، روایت دادگاه است، نه حکمی بر گناه.
پدران و برادران
عبدالحلیم چاریزهی حدود ۲۹ ساله و برادرش عبدالسلام چاریزهی ۳۱ ساله، که منبع آنان را بلوچ و متأهل و دارای فرزند معرفی میکند، در همین ماه بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند؛ دو برادر در یک ماه.
دربارهی بسیاری از اعدامشدگان، منابع تنها از فرزندان گفتهاند. الله ریگی لادیز ۴۸ ساله و محمود رحمانی از ایرانشهر هر دو در ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ اعدام شدند و دربارهی هر دو آمده است: «متاهل دارای شش فرزند». دوستمحمد قرقری، «متاهل دارای سه فرزند خردسال»، در ۱۲ اردیبهشت و حبیب الله فقیردادزهی ۴۳ ساله، «متاهل دارای چهار فرزند»، در ۱۴ اردیبهشت به دار آویخته شدند. حسین پورشیخ و نبی الله زابلی هر دو در ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ اعدام شدند؛ منابع هر دو را متأهل و دارای فرزند خواندهاند.
منابع و ناتمامی
این ۱۲۵ نام همهی کسانی نیست که در اردیبهشت ۱۴۰۲ اعدام یا کشته شدند؛ شمار واقعی بیشتر است و از بسیاری از اعدامها نامی منتشر نشده. ما تنها نامهایی را ثبت میکنیم که منبع دارند. منابع این صفحه کانون حقوق بشر ایران با ۹۳ مورد، حالوش با ۶۳، شبکه حقوق بشر کردستان با ۴۵، شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) با ۸، هرانا با ۷ و بنیاد عبدالرحمن برومند با ۴ مورد هستند. برای ۵۰ نفر جزئیاتی از زندگی داریم و برخی ثبتها تنها یک منبع دارند. اگر یکی از جاویدنامان اردیبهشت ۱۴۰۲ را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.