این صفحه یاد ۱۲۱ تن را نگه میدارد که در اردیبهشت ۱۴۰۳ جان دادند یا سرنوشتشان در این ماه رقم خورد؛ از ۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳. ۱۰۶ نفر از آنان در این ماه اعدام شدند. ۱۱ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند و یک نفر در بازداشت جان باخت. ۲ نفر به اعدام محکوم شدند و حکم یک نفر تأیید شد.
روزهای اعدام
روز ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ با ۱۴ نام پرشمارترین روز این ماه است. پس از آن ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۳ با ۱۱ نام، ۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ با ۸ نام، و ۱۰ و ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ هر کدام با ۷ نام میآیند. یعنی در دو روز پیاپی، ۱۲ و ۱۳ اردیبهشت، بیستویک نفر اعدام شدند؛ و ماه، همانگونه که آغاز شده بود، با روزی سنگین به پایان رسید.
اعدامها بیش از همه در کرج با ۱۲ نام و ارومیه با ۱۱ نام ثبت شدهاند؛ پس از آن کرمان و بانه هر کدام با ۵، اصفهان و سلماس هر کدام با ۳، و اراک، سقز، کرمانشاه و ایلام هر کدام با ۲ نام. در میان استانها آذربایجان غربی با ۱۵ نام و البرز با ۱۲ نام پیشاند. سنها از ۲۱ تا ۶۰ سال است و میانهی آن ۳۵ سال. منابع دربارهی ۳۳ نفر از این ۱۲۱ نفر نوشتهاند که زن بودهاند؛ بیش از یک نفر از هر چهار نفر. در این ماه کسی زیر ۱۸ سال ثبت نشده است.
پدرانی که اعدام شدند
برای ۲۷ نفر از جاویدنامان این ماه جزئیاتی در منابع آمده است، و تقریباً همهی آن جزئیات یک چیز است: فرزندان. دین محمد میرخانی، که در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ در اصفهان اعدام شد، به نوشتهی منبع «متاهل و دارای ۹ فرزند» بود. در همان روز علیرضا سرگلزایی ۲۵ ساله، «متاهل و پدر ۲ فرزند»، نیز اعدام شد. منصور نارویی ۳۶ ساله، «متاهل دارای سه فرزند»، یک روز پیش از آن، در ۹ اردیبهشت، به دار آویخته شده بود.
در ۲ اردیبهشت ۱۴۰۳، سه مرد که منابع هر سه را متأهل و دارای فرزند میخوانند، اعدام شدند: احمدرضا میری ۳۴ ساله و شمسالدین کشانی ۵۳ ساله در کرمان، و اسماعیل اسماعیلزاده ۳۷ ساله. محمد شهبخش دانا ۲۲ ساله و مهدی اشترک شهرستانک ۴۰ ساله هر دو در ۱۱ اردیبهشت اعدام شدند؛ منابع دربارهی هر دو نوشتهاند که متأهل و دارای فرزند بودند. جوانی ۲۲ ساله که خود پدر بود، و مردی چهلساله، در یک روز از خانههایشان غایب شدند.
خلیل الله براهویی ۳۵ ساله و عبدالله ازبکزهی ۲۸ ساله هر دو در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳ اعدام شدند؛ منابع شمار فرزندانشان را دو یا سه نوشتهاند. سامان مالکزهی ۲۸ ساله، «متاهل و دارای یک فرزند»، در ۲۲ اردیبهشت اعدام شد. اتهامی که به هر یک از این مردان نسبت داده شده، روایت مقامات است و این صفحه آن را حکمی بر گناهشان نمیشمارد.
آنچه نمیدانیم
از ۱۱ نفری که در این ماه بیرون از هر اعتراضی کشته شدند، و از ۳۳ زنی که در این فهرستاند، منابعی که در اینجا داریم شرحی ثبت نکردهاند. نمیدانیم چه کسی در بازداشت جان داد و چه بر او گذشت.
منابع و ناتمامی
این ۱۲۱ نام همهی کسانی نیست که در اردیبهشت ۱۴۰۳ اعدام یا کشته شدند؛ شمار واقعی بیشتر است و بسیاری از اعدامها بینام گزارش شدند. فهرست این ماه تنها نامهای دارای منبع را در بر دارد. منابع این صفحه کانون حقوق بشر ایران با ۹۹ مورد، شبکه حقوق بشر کردستان با ۷۲، حالوش با ۲۵، هرانا با ۲۱ و شبکه حقوق بشر کردستان (نسخهی انگلیسی) با ۵ مورد هستند. برخی ثبتها تنها یک منبع دارند. اگر یکی از این ۱۲۱ نفر را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.