این صفحه یاد کسانی را نگه میدارد که در سال ۱۳۹۵ اعدام یا کشته شدند، و نام کسانی را که در این سال در خطر اعدام بودند. در این فهرست ۴۷۰ نام آمده است، از ۲ فروردین ۱۳۹۵ تا ۳۰ اسفند ۱۳۹۵. ۴۲۰ نفر از آنان اعدام شدهاند؛ سال ۱۳۹۵ در این فهرست یکی از سالهایی است که دار بیش از هر سرنوشت دیگری سایه انداخته است.
سرنوشتها
جز اعدامشدگان، ۲۶ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند، ۹ نفر در خارج از ایران ترور شدند و ۲ نفر در بازداشت جان باختند. ۱۳ نفر در این سال در خطر اجرای حکم اعدام بودند. میانهی سنی جاویدنامان سال ۱۳۹۵، ۳۱ سال است؛ کمسنترینشان ۱۷ ساله و مسنترینشان ۶۴ ساله بود. ۱ نفر زیر ۱۸ سال داشت و ۷ زن نیز در این فهرست آمدهاند که منبعشان زن بودنشان را گفته است.
روزها و جاها
یک روز این سال از همه سنگینتر است: ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ با ۲۳ نام. پس از آن ۶ شهریور، ۲۸ مهر و ۲۵ دی ۱۳۹۵ هر کدام با ۱۳ نام و ۶ مرداد با ۱۲ نام میآیند؛ روزهایی که در هر کدام چند نفر با هم جان دادند. کرج با ۱۶۸ نام پرتکرارترین شهر است و استان البرز با همین ۱۶۸ نام در صدر استانهاست. پس از کرج، ارومیه با ۷۹، تبریز با ۲۳، بندرعباس با ۱۴، سلماس با ۱۱ و زاهدان و اراک هر کدام با ۱۰ نام قرار دارند. آذربایجان غربی با ۱۰۲ نام دومین استان است.
۱۲ مرداد ۱۳۹۵ در رجاییشهر
به گفتهی منابع، در صبح ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ گروهی از زندانیان کرد سنیمذهب با هم در زندان رجاییشهر کرج اعدام شدند. کاوه (خالد) ویسی ۳۲ ساله، شاگرد یک مغازهی پوشاکفروشی، فرزندی داشت که در شب بازداشت پدرش به دنیا آمده بود. او گفته بود: «حکم من توسط اطلاعات صادر شده و در بازداشتگاه سنندج حکم اعدام را به من گفتهاند و گرفتن وکیل تاثیری ندارد». کاوه (ابوبکر) شریفی ۳۱ ساله، که دروس دینی درس میداد و برای گذران زندگی گاهی چاه آب میکند، نقل کرده بود که مأموران به او میگفتند: «میگفتند دستهایت را خوب تکان بده و چهرهات شاد باشد که کسی مشکوک نشود در انفرادی بودهای یا اذیت شدهای».
محمدیاور رحیمی ۳۱ ساله، که دانشجوی ریاضی بود و به خاطر تنگدستی در سنندج مسافرکشی میکرد، و برادرش بهمن رحیمی ۳۸ ساله، پدر فرزندی ۱۰ ساله، هر دو در همان صبح اعدام شدند. یکی از نزدیکان بهمن او را «فردی مهربان، آرام، حساس و دارای روابط اجتماعی خوب» توصیف کرده است. در گواهی فوت محمدیاور علت مرگ «بیماری تنفسی» نوشته شد.
چند زندگی دیگر
علیرضا مددپور ۳۸ ساله، دانشجوی سال آخر حسابداری که برای خرج خانواده سرایداری میکرد، سحرگاه ۶ شهریور ۱۳۹۵ همراه ۱۱ زندانی دیگر در کرج اعدام شد. محسن جلوخانی ۲۶ ساله، بوتیکدار و نانآور خواهران و برادرش، در ۲۵ دی ۱۳۹۵ همراه ۱۱ زندانی دیگر به دار آویخته شد. احسانالله احسانی ۲۰ ساله در اردیبهشت این سال در بازداشت آگاهی یزد جان داد، و عمران دهواری، دانشجوی پزشکی در زاهدان، در ۳۰ آبان ۱۳۹۵ به شکلی مشکوک درگذشت.
دربارهی این فهرست
فهرست جاویدنامان سال ۱۳۹۵ کامل نیست. شمار واقعی اعدامهای سال ۱۳۹۵ از ۴۲۰ بیشتر است و ما تنها نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. بیشترین سهم از بنیاد عبدالرحمن برومند با ۴۲۰ گزارش است و پس از آن شبکه حقوق بشر کردستان با ۱۳۱ مورد؛ مرکز حقوق بشر در ایران ۳ مورد را گزارش کرده است. هر نام سال ۱۳۹۵ دستکم یک منبع دارد، ولی برخی تنها یکی. برای ۸۲ نفر شرحی از زندگی در دست است. اگر یکی از جاویدنامان سال ۱۳۹۵ را میشناختید، خاطره یا اصلاح خود را با ما در میان بگذارید.