این صفحه یاد ۳۲۵ تن از مردم رشت، مرکز استان گیلان، را نگه میدارد؛ از ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ تا ۹ شهریور ۱۴۰۵. ۱۷۱ نفر از آنان در اعتراضات کشته شدهاند و ۱۳۴ نفر اعدام شدهاند. ۶ نفر در بازداشت جان باختهاند، یک نفر بیرون از اعتراضات و یک نفر دیگر به دست نیروهای حکومتی کشته شدهاند. ۶ نفر به اعدام محکوم شدهاند، ۳ نفر در خطر اجرای حکماند، حکم یک نفر تأیید شده و ۲ نفر با اتهامی روبهرو هستند که مجازات آن اعدام است.
دو روز در دی ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ با ۲۱۳ نام نزدیک به دو سوم این صفحه است. روز ۱۹ دی ۱۴۰۴ با ۴۵ کشته و روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با ۳۹ کشته، تلخترین روزهای رشت در این فهرستاند. سال ۱۴۰۱ با ۲۶ نام دومین سال این صفحه است و در ۳۱ شهریور ۱۴۰۱ و ۱۷ مهر ۱۴۰۱ هر بار ۴ نفر جان دادند. پیش از آن، سال ۱۳۹۲ با ۱۴ نام و سال ۱۳۹۹ با ۱۰ نام آمدهاند و در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۲، ۷ نفر در یک روز اعدام شدند.
سنها از ۱۲ تا ۷۶ سال است و میانهی آن ۳۳ سال. ۱۲ نفر از این مردم زیر ۱۸ سال بودهاند و منابع دربارهی ۲۵ نفر نوشتهاند که زن بودهاند. برای ۳۶ نفر جزئیاتی از زندگی در دست داریم.
خیابان سعدی
آذر نصیرپور ۵۲ ساله ساکن کرج بود، «صاحب دو فرزند»، و برای دیدار خانوادهاش به رشت آمده بود. دوستانش میگویند «بلد بود بخندد، بلد بود انرژی بدهد، بلد بود حالِ خانه را عوض کند.» او در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در خیابان سعدی گلوله خورد و حوالی چهار صبح روز بعد در بیمارستان گلسار جان باخت. دوست نزدیکش لیلا یعقوبی ۴۷ ساله، «مادر دو دختر ۲۰ و ۷ ساله»، همراه او از لشتنشا آمده بود و چند دقیقه بعد کشته شد. منبع مینویسد او میگفت چرا جوانها جان خود را فدا کنند تا ما زندگی کنیم. اکنون، به نوشتهی منبع، «لیلا یعقوبی و آذر نصیرپور در آرامستان «لشتنشا» در کنار هم آرمیدهاند.»
زندگیهایی دیگر از رشت
مسعود ذاتپرور ۳۹ ساله «قهرمان دو دوره فیزیک کلاسیک جهان» بود و در ۱۸ دی ۱۴۰۴ با گلولهی جنگی کشته شد. پدرش، دکتر مجید ذاتپرور، پس از مرگ پسر بر اثر سکتهی قلبی درگذشت. یوحنا میرپادیاب ۳۹ ساله آتشنشانی بود که برای مهار آتش بازار اعزام شد و در خیابان تختی، در حال انجام وظیفه، گلوله خورد. «یوحنا عاشق موتور بود.» حسین پوریوسفی اباتری ۱۹ ساله دورهی شیرینیپزی گذرانده بود و میخواست کارگاه خودش را در رشت راه بیندازد. میلاد افروخته ۳۳ ساله، دروازهبان و مربی فوتبال پایه در سنگر، در خیابان مطهری کشته شد. شهریار حسن زرآبادی ۶۵ ساله، فرزند استاد ویولوننواز ناصر حسنزرآبادی، از کلن برای دیدار مادرش آمده بود. سارا بهبودی ۴۵ ساله کوهنورد بود و قلهی شاه معلم را فتح کرده بود.
بهنام لایقپور ۳۶ ساله سالن تتو داشت و «از چهار گربه نیز نگهداری میکرد». او در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ حوالی سبزهمیدان کشته شد و از خانوادهاش تعهد گرفتند که علت مرگ را «سکته قلبی یا تصادف» اعلام کنند.
اعدامشدگان
دل آرا دارابی ۲۲ ساله «دختر هنرمندی بود که از سن ده سالگی نقاشی میکرد». او در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ اعدام شد، در حالی که به نوشتهی منبع رئیس قوهی قضاییه دستور توقف حکم را برای ۲ ماه داده بود؛ نخستین نام این صفحه. معصومه کریمی ۳۷ ساله در ۲۳ اسفند ۱۳۹۹ در زندان لاکان اعدام شد. «خانم کریمی دارای یک فرزند پسر سه ساله بود.» اتهامهایی که برای اعدامشدگان آمده، همان است که مقامات گفتند، نه حکمی بر گناه.
منابع و ناتمامی
۳۲۵ نام همهی جاویدنامان رشت نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و ما فقط نامی را ثبت میکنیم که منبع دارد. منابع اصلی هرانا با ۱۲۰ مورد، ایران اینترنشنال با ۱۰۹، کانون حقوق بشر ایران با ۹۷، وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۷۳، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۶۶، هرانا با ۴۸، ویکیپدیای فارسی با ۳۵، و ههنگاو با ۱۷ و ایرانوایر با ۱۶ مورد هستند؛ ۱۳ نام نیز در فهرست دفتر ریاستجمهوری به تاریخ ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ آمده است. برخی ثبتها تنها یک منبع دارند. اگر یکی از این مردم رشت را میشناختید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.