این صفحه یاد ۱۹۹ تن را نگه می‌دارد که در شهریور ۱۴۰۱ جان دادند یا سرنوشتشان در این ماه رقم خورد؛ از ۱ شهریور ۱۴۰۱ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۱. این ماهی است که در آن یک مرگ در بازداشت، خیابان‌های ایران را پر کرد: مرگ مهسا (ژینا) امینی، و پس از آن آغاز اعتراضاتی که با نام «زن، زندگی، آزادی» شناخته می‌شوند. ۱۲۵ نفر در این ماه در اعتراضات کشته شدند و ۵۴ نفر اعدام شدند. ۱۲ نفر بیرون از اعتراضات به دست نیروهای حکومتی کشته شدند و ۳ نفر در بازداشت جان باختند. ۴ نفر در خطر اجرای حکم‌اند و یک نفر به اعدام محکوم شد.
روزهای پایانی شهریور
روز ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ با ۸۸ نام پرشمارترین روز این ماه است. روز بعد، ۳۱ شهریور ۱۴۰۱، ۲۵ نفر دیگر جان دادند، و پیش از آن ۱۰ نفر در ۲۸ شهریور و ۹ نفر در ۲۹ شهریور ۱۴۰۱. در ۱۶ شهریور ۱۴۰۱ نیز ۸ نام ثبت شده است. در میان استان‌ها، مازندران با ۲۴ نام پیش است و پس از آن تهران و گیلان هر کدام با ۱۵، و آذربایجان غربی با ۱۳ نام. تهران با ۱۱ نام، کرج با ۱۰، ارومیه و نوشهر هر کدام با ۷، و آمل و رشت هر کدام با ۶ نام بیشترین شمار را دارند.
سن‌ها از ۱۴ تا ۶۲ سال است، اما میانه‌ی آن تنها ۲۳ سال است. ۲۸ نفر زیر ۱۸ سال بوده‌اند و منابع درباره‌ی ۳۰ نفر نوشته‌اند که زن بوده‌اند.
مهسا امینی
مهسا (ژینا) امینی ۲۲ ساله در سال ۱۴۰۱ در رشته‌ی میکروبیولوژی دانشگاه ارومیه پذیرفته شده بود. او تنها یک برادر داشت، اشکان، که چهار سال از او کوچک‌تر بود. منبع می‌نویسد: «او همیشه می‌گفت تنها هدفم خدمت به انسان‌هاست، دوست دارم روح انسان‌ها را از خواب بیدار کنم.» او به گویندگی رادیو نیز علاقه داشت و در خانه تمرین می‌کرد. در ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ در تهران به دست گشت ارشاد بازداشت شد و کمتر از دو ساعت بعد با نشانه‌های مرگ مغزی به بیمارستان رسید. در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ جان باخت. پدرش گفته است: «جای او هیچ وقت برای من پر نمی‌شه. من پدرشم.»
پس از ژینا
نیکا شاکرمی ۱۷ ساله، که در کافی‌شاپی حوالی میدان انقلاب کار می‌کرد و رویایش «زندکی در کشوری بود که بتواند در آن آزاد باشد»، در ۲۹ شهریور در بلوار کشاورز ناپدید شد. سیاوش محمودی ۱۶ ساله، که پس از مدرسه به سر کار می‌رفت تا به مادرش کمک کند، در ۳۰ شهریور در نازی‌آباد تهران کشته شد. مهسا موگویی ۱۸ ساله، ورزشکاری با ۱۰۸ مدال که می‌خواست دندانپزشک شود، در ۳۱ شهریور در فولادشهر با ساچمه کشته شد.
مینو مجیدی ۶۲ ساله، مادر سه فرزند، که «با مادر ژینا (مهسا) امینی احساس همدردی می‌کرد»، در ۳۰ شهریور در کرمانشاه کشته شد. فؤاد قدیمی ۴۰ ساله، خشکشویی‌دار دیواندره و پدر ۲ فرزند، که در خاکسپاری مهسا امینی در سقز شرکت کرده بود، در همان روز جان داد. شیرین علیزاده خوانساری ۳۶ ساله، گرافیست و نوازنده‌ی تنبک و مادر پسری هفت‌ساله، در ۳۱ شهریور هنگام فیلمبرداری از یک تجمع، با گلوله‌ای به صورت کشته شد؛ خانواده‌اش گفته‌اند: «ما نمی‌خواهیم نان در خون فرزندمان بزنیم.»
در قائم‌شهر، محسن محمدی کوچکسرایی ۳۷ ساله، استادکار برق، و رحیم کلیج ۲۷ ساله، تعمیرکار موبایل، در ۳۰ شهریور کشته شدند. در رشت بهنام لایق‌پور ۳۶ ساله، در سقز فریدون محمودی ۳۲ ساله، و در قوچان مهدی ببرنژاد ۲۲ ساله، دانشجوی هوافضا که در چهارسالگی پدرش را از دست داده بود، جان باختند.
منابع و ناتمامی
این ۱۹۹ نام همه‌ی جاویدنامان شهریور ۱۴۰۱ نیست؛ شمار واقعی بیشتر است و ما تنها نام‌های دارای منبع را ثبت می‌کنیم. منابع اصلی کانون حقوق بشر ایران با ۲۳۱ مورد، ویکی‌پدیای انگلیسی با ۹۴، ویکی‌پدیای فارسی با ۸۸، شبکه حقوق بشر کردستان با ۸۲، آذنیوز با ۴۹، هرانا با ۳۲، شبکه حقوق بشر کردستان (نسخه‌ی انگلیسی) و بنیاد عبدالرحمن برومند هر کدام با ۳۱، حال‌وش با ۲۸ و وب‌سایت کردپا با ۲۰ مورد هستند. اگر ژینا، نیکا، سیاوش یا یکی دیگر از جاویدنامان شهریور ۱۴۰۱ را می‌شناختید، از شما می‌خواهیم خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.