این صفحه یاد ۱۱۵ دانشجو را نگه میدارد؛ کسانی که منابع، در شرح زندگیشان، از دانشگاه و رشتهی آنان گفتهاند. نخستین تاریخ این صفحه ۲۱ فروردین ۱۳۸۸ است و آخرین آن ۲۵ شهریور ۱۴۰۵. ۷۶ نفر از آنان در اعتراضات کشته شدند و ۱۸ نفر اعدام شدند. ۱۲ نفر در بازداشت جان باختند، ۲ نفر بیرون از اعتراضات کشته شدند، یک نفر پس از آزادی از بازداشت و یک نفر در شرایطی مشکوک درگذشت. ۴ نفر به اعدام محکوم شدهاند و یک نفر با اتهامی روبهروست که مجازات آن اعدام است.
از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴
نام دانشجویان در سه دوره بیش از همه دیده میشود. در سال ۱۳۸۸، ۱۸ دانشجو جان دادند؛ ۶ نفر در ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ و ۴ نفر در ۲۵ خرداد ۱۳۸۸. در سال ۱۴۰۱، ۱۷ دانشجو. و در سال ۱۴۰۴، ۵۰ دانشجو؛ ۲۸ نفر از آنان در ۱۸ دی ۱۴۰۴ و ۹ نفر در ۱۹ دی ۱۴۰۴. سال ۱۳۹۵ نیز ۹ نام دارد و در یک روز از آن، ۱۲ مرداد ۱۳۹۵، نام ۸ دانشجو ثبت شده است. تهران با ۳۳ نام و کرج با ۱۷ نام بیشترین سهم را دارند.
سنها از ۱۴ تا ۴۷ سال است و میانهی آن ۲۲ سال. ۵ نفر زیر ۱۸ سال بودهاند و منابع دربارهی ۱۸ نفر نوشتهاند که زن بودهاند. برای ۱۰۵ نفر از این ۱۱۵ نفر شرحی از زندگی داریم.
دی ۱۴۰۴
احمد خسروانی ۲۱ ساله، دانشجوی دانشگاه شریف از ایوان غرب، بسکتبالیست تیم فرزان شمیران بود و عنوان بهترین بازیکن لیگ تهران در ۱۴۰۴ را داشت. پدرش از جانبازان جنگ بود. خانوادهاش گفتهاند برای خاکسپاری او کنار مزار پدر، ماموران گفتند چون قدش بلندتر از اندازهی قبر است «باید پاهایش را بشکنیم تا داخل قبر جا شود.»
روبینا امینیان ۲۲ ساله، دانشجوی سال آخر طراحی پارچه، نزدیک دانشکدهی شریعتی از پشت گلوله خورد. امیرعلی زارعی ۳۵ ساله، دانشجوی دانشگاه هنر، که از خودشناسی و امید سخن میگفت، جلوی چشمان خواهرش کشته شد. نگین قدیمی ۲۸ ساله، دانشآموختهی بیوتکنولوژی و «دختری شاد و عاشق نقاشی و شنا»، در تنکابن در آغوش پدرش جان داد؛ از آن لحظه این فریاد او به یاد مانده است: «بابا، سوختم...سوختم.» رسول جعفری ۱۹ ساله در اسفراین، که عاشق ترانهی «طلایهدار» داریوش بود، پیش از مرگ برای دوستانش نوشته بود: «ما صلح را فهمیدهایم».
پیش از آن
محمد مختاری ۲۱ ساله، دانشجوی ترم آخر مهندسی معدن، که پیانو مینواخت و مچبند سبز به دست داشت، در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ در تهران کشته شد. برادرش گفته است: «محمد عاشق آزادی بود، عاشق زندگی بود». علیرضا مددپور ۳۸ ساله، دانشجوی سال آخر حسابداری که برای خرج تحصیل کارگری میکرد، در ۶ شهریور ۱۳۹۵ در کرج اعدام شد. محمدیاور رحیمی ۳۱ ساله، که ریاضی را به خاطر تنگدستی رها کرده بود، در ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ همراه برادرش اعدام شد؛ در گواهی فوتش علت مرگ را «بیماری تنفسی» نوشتند. اتهامهای این اعدامها روایت مقامات است، نه حکمی بر گناه.
منابع و ناتمامی
این ۱۱۵ نام همهی دانشجویان جاویدنام نیست؛ این صفحه تنها کسانی را در بر دارد که منبعی از تحصیلشان در دانشگاه گفته است، و شمار واقعی بیشتر است. منابع اصلی وبسایت کانون حقوق بشر ایران با ۵۶ مورد، ایران اینترنشنال (انگلیسی) با ۴۹، ویکیپدیای فارسی با ۴۷، ایران اینترنشنال با ۴۶، بنیاد عبدالرحمن برومند با ۴۳، هرانا با ۳۹، وبسایت ایران اینترنشنال با ۳۸، کانون حقوق بشر ایران با ۳۱، ایرانوایر با ۱۷ و ویکیپدیای انگلیسی با ۱۶ مورد هستند. اگر همکلاسی یا استاد یکی از این دانشجویان بودید، خاطره یا تصحیح خود را برای ما بفرستید.